February 05, 2010

Toyota đứng trước các đơn kiện

TP-NV

NEW YORK (Reuters) – Hãng xe hơi Toyota Motor Corp đang đứng trước một con số đang gia tăng những đơn kiện của người tiêu thụ phàn nàn rằng xe của họ đột nhiên tăng tốc hoặc có thể như vậy, và muốn nhà sản xuất xe hơi lớn nhất thế giới phải bồi thường về chuyện đó.
Tuần trước, Toyota ngưng bán tám kiểu xe ở Hoa Kỳ và Canada, kể cả những kiểu Camry và Corolla ăn khách, bởi vì có thể xảy ra những trường hợp tăng tốc độ ngoài ý muốn.
Khoảng 8 triệu chiếc xe sẽ được sửa chữa trên khắp thế giới vì những vấn nạn kể cả các chân ga tăng tốc bị cho là khiếm khuyết, được chế tạo bởi nhà cung cấp CTS Corp., và có thể rằng những tấm thảm lót sàn xe làm kẹt chân ga.
Những chiếc xe Toyota khác bị thu hồi là Avalon, Highlander, Matrix, RAV4, Sequoia và Tundra.
Các vấn nạn đã làm hoen ố tiếng tăm của Toyota trong việc chế tạo vài trong số những chiếc xe đáng tin cậy nhất trên đường.
Trách nhiệm bồi thường của Toyota có thể lên tới hàng tỉ USD, bởi vì con số lớn lao những chiếc xe bị liên hệ và vì có những khiếu nại về thương tích trầm trọng và những cái chết.
Kể từ Tháng Mười Một, ít nhất 10 đơn kiện tìm kiếm quy chế tố quyền tập thể đã được đệ nạp chống lại Toyota tại các tòa án Hoa Kỳ và Canada.

Các chuyên viên pháp lý nói các tài xế có thể gặp khó khăn trong việc đòi bồi thường nếu họ không thể chứng minh rằng những chiếc xe của họ thực sự trải qua việc tăng tốc bất ngờ.
Ông David Owen, một giáo sư luật tại Đại Học South Carolina, nói Toyota có thể có nhiều nguy cơ hơn ở Hoa Kỳ, tại những tiểu bang áp đặt lên các nhà sản xuất một “bổn phận cảnh cáo” người tiêu thụ về một khiếm khuyết.
“Lý do để kiện là đã có một khiếm khuyết về thiết kế và có thể rằng một lời cảnh cáo sau khi bán đã bị trì hoãn quá lâu,” ông nói.
“Nếu có kết luận rằng Toyota đã trì hoãn việc thu hồi vượt ra ngoài thời điểm mà một nhà sản xuất có trách nhiệm sẽ làm như vậy, khi đó những bồi thường thiệt hại với những con số đáng kể có thể được cung cấp cho bất cứ ai bị thương tích,” ông Owen nói thêm.
Những người khác có thể tìm cách đòi những chi phí liên hệ tới vụ thu hồi, kể cả chuyện mất giờ làm việc và phí tổn tìm phương tiện chuyên chở thay thế trong khi những chiếc xe của họ đang được sửa chữa.

Toyota có nguy cơ
phải thu hồi xe ngay tại Nhật

Hãng sản xuất xe hơi Nhật Bản Toyota có khả năng phải thu hồi mẫu xe hybrid nổi tiếng Prius tại thị trường quê hương sau khi Chính phủ nước này yêu cầu hãng điều tra phản hồi của khách hàng về lỗi ở thắng xe. Hiện Toyota đang tiến hành song song hai đợt thu hồi xe tại cả 5 châu lục, với ít nhất gần 8 triệu xe nằm trong diện thu hồi vì lỗi có thể khiến xe tăng tốc đột ngột ngoài tầm kiểm soát. Theo nhận định của các nhà phân tích, nếu Toyota buộc phải thu hồi mẫu xe hybrid bán chạy nhất thế giới này, thì cuộc khủng hoảng thu hồi xe sẽ chính thức lan rộng sang “sân nhà” của hãng, đồng thời làm sứt mẻ nghiêm trọng thêm uy tín của Toyota. Chủ tịch Toyota, ông Akio Toyoda, đã từng gọi Prius là mẫu xe hàng đầu của hãng. Hiện Toyota đang thực hiện việc điều tra đối với 77 đơn khiếu nại của khách hàng tại Nhật và 8 khách hàng tại Bắc Mỹ về vấn đề ở xe Prius. Theo các khách hàng gửi đơn khiếu nại, thắng của Prius hoạt động không chuẩn khi xe đi trên những đoạn được gập gềnh. Giá cổ phiếu của Toyota trao đổi tại thị trường chứng khoán Tokyo thời gian gần đây đã liên tục sụt giảm vì cuộc khủng hoảng mà hãng đang phải đối mặt. Trong phiên giao dịch sáng ngày 4/2, giá cổ phiếu này đã có thời điểm giảm gần 5%, xuống mức thấp nhất trong vòng 11 tháng trở lại đây. Việc Chính phủ Nhật yêu cầu Toyota phải điều tra trục trặc thắng xe Prius có thể sẽ khiến Toyota gặp khó khăn lớn trong nỗ lực trấn an khách hàng trong đợt thu hồi xe khổng lồ đang diễn ra. Hiện các nhà chức trách Hoa Kỳ cũng đang tiến hành mở rộng điều tra lỗi chân thắng ở những xe mà Toyota đưa vào diện thu hồi tại thị trường Hoa Kỳ. Trong một phiên điều trần trước Quốc hội Hoa Kỳ vào ngày 3/2/10, Bộ trưởng Bộ Giao thông Ray LaHood tuyên bố, người dân không nên lái những chiếc xe bị thu hồi. Ông LaHood sau đó đã nhanh chóng rút lại tuyên bố trên, nhưng nhiều người đã cảm thấy lo ngại trước tuyên bố này của ông. Được tung ra thị trường từ năm ngoái, mẫu xe Prius thế hệ thứ ba của Toyota được sản xuất tại Nhật Bản và là mẫu xe bán chạy nhất tại thị trường này. Xe Prius không nằm trong số những mẫu xe bị Toyota ngừng sản xuất tại thị trường Hoa Kỳ vì lý do thu hồi.

Toyota đáp ứng chậm trong vụ chân ga kẹt

DETROIT (New York Times) – Lúc 6:35 chiều ngày 28 tháng 8, 2009, tổng đài viên 911 nhận được điện thoại từ một chiếc xe đang phóng nhanh trên quốc lộ 125, gần San Diego, mà tốc độ không thể điều khiển được.
Giọng một người đàn ông có vẻ hốt hoảng, “Chúng tôi chạy một chiếc Lexus… về hướng Bắc trên quốc lộ 125, và chân ga đang bị kẹt… nguy cho chúng tôi rồi… xe không có thắng… kìa chúng tôi sắp vượt qua ngã tư... ngừng lại… ngừng lại, và xin cầu nguyện… cầu nguyện.”
Cuộc gọi gián đoạn bằng âm thanh của tiếng xe bị lật.

Chiếc Toyota, Lexus ES 350 húc vào một chiếc SUV, rồi tuôn qua một hàng rào, lộn vòng, rồi bốc cháy. Tất cả bốn người ngồi trong xe đều tử nạn gồm tài xế Mark Saylor, là một cảnh sát tuần tra xa lộ ngoài giờ làm việc, vợ ông, con gái và em rể.
Đây là một tấn thảm kịch mà công ty Toyota, vốn đã nhận được trước đó hơn 2,000 lời than phiền về trường hợp xe bị tăng tốc ngoài ý muốn, buộc Toyota phải đích thân điều tra, sau khi đã trải qua nhiều cuộc điều tra của chính phủ kể từ năm 2002.

Tuy nhiên cuối cùng, chỉ đến tuần rồi, công ty này mới chịu nhìn thẳng vào vấn đề, sau một loạt quyết định cho thu hồi hằng triệu xe trên toàn thế giới, thiệt hại mang đến cho công ty có tiếng tăm về phẩm chất này thật khôn lường, và dẫn đến nhiều yêu cầu đòi hỏi có cuộc điều trần của Quốc Hội.

Với khuyến cáo của Cơ Quan An Toàn Giao Thông Hoa Kỳ (NHTSA), Toyota quyết định cho ngưng bán và ngưng sản xuất tám kiểu xe, trong đó gồm kiểu xe Camry bán chạy nhất.

Cuối tuần qua, chính quyền cho phép công ty tiến hành một sửa chữa mới khác cho các kiểu xe nói trên, dự trù sẽ được công bố vào hôm Thứ Hai.

Từng bước một, trước khi đưa đến tình trạng ngặt nghèo hiện nay, Toyota đã coi nhẹ tầm nghiêm trọng của vấn đề xe bị tăng tốc bất thần xảy ra nơi hầu hết các xe phổ thông nhất của hãng. Điều trên bắt nguồn từ việc coi thường báo cáo về trục trặc ngay từ ban đầu, đến quá lạc quan khi cho là đã chẩn đoán ra bệnh và đã sửa xong.

Chỉ mới mùa Thu năm rồi, Toyota vẫn nói họ tin tưởng chính thảm lót sàn bị lỏng là nguyên nhân độc nhất dẫn đến sự tăng tốc bất ngờ, và nhắn gửi đến hằng triệu khách hàng lời khuyên nên tháo vứt thảm lót đi. Trong thông cáo hôm 2 tháng 11 vừa qua, Toyota nói, “không có chứng cớ nào để củng cố” cho bất kỳ một kết luận nào khác, và thêm rằng lời xác nhận của họ đã được sự hậu thuẫn của cơ quan an toàn giao thông liên bang.
Sự thật là cơ quan này không hề ký vào bản giải thích của Toyota, họ lập tức công bố một lời khiển trách gay gắt rằng, bản công bố của Toyota là, “sai lệch và không chính xác,” cơ quan này thêm, “Vấn đề vẫn chưa được giải quyết xong.”

Hiệu ứng trên thương vụ của Toyota có thể thấy được ngay. Số bán ở Hoa Kỳ trong tháng 1, dự trù giảm 11% so với năm trước, và cổ phiếu của công ty tại Hoa Kỳ có khuynh hướng sụt xuống mức thấp nhất kể từ 2006, theo Edmunds.com, một trang mạng chuyên nghiên cứu về xe hơi.

Công ty Toyota chưa dự phóng về tốn phí do việc thu hồi và thất thu trong việc mất bán xe. Tuy nhiên một tình trạng chậm bán kéo dài có thể gây tổn hại cho một công ty từng là một nguồn sinh lợi.

Việc xử trí của Toyota trước vấn đề là một câu chuyện về một công ty chế tạo xe hơi có uy tín lâu đời, lại không nhìn thấy nguyên tắc căn bản của mình.

Theo truyền thuyết về Toyota, biểu tượng tối hậu cho thấy công ty quan tâm đến chi tiết là sợi “andon cord,” một sợi dây thừng mà công nhân trong dây chuyền sản xuất cầm kéo khi có trục trặc, lập tức toàn bộ dây chuyền liền đứng lại. Điểm muốn nhấn mạnh ở đây là sửa ngay vấn đề nhỏ trước khi nó trở thành lớn hơn.
Nhưng ở bình diện rộng hơn, Toyota, tự nó đã không kéo sợi dây andon cho vấn đề hiện tại, mà chỉ coi vấn đề an toàn đang lớn dần này chỉ là một trục trặc nhỏ, điểm mà các giám đốc điều hành công ty vẫn đang xác nhận bằng một loạt những lời xin lỗi khiêm tốn.

Yoshimi Inaba, giám đốc điều hành cao cấp của Toyota thuộc vùng Bắc Mỹ lên tiếng trong một cuộc triển lãm xe hơi ở Detroit hồi tháng 1, “Mỗi ngày là một bài học và có điều cần để học hỏi, mà bài này quả thật khó.”

Ở Davos, Thụy Sĩ, Akio Toyoda, cháu của nhà sáng lập công ty Toyota nói với một đài phát thanh Nhật Bản hôm Thứ Sáu rằng, ông lấy làm “hết sức đáng tiếc,” về những vấn đề trục trặc vừa qua.

Vấn đề về an toàn của Toyota cũng gây nhức nhối không kém đối với cơ quan an toàn giao thông NHTSA. Sáu cuộc điều tra riêng biệt do cơ quan này thực hiện về sự tăng tốc bất thần cũng không tìm thấy một sai sót nào nơi Toyota hơn là tấm thảm lót thiếu an toàn.

Những cuộc điều tra cùng với việc Toyota xử trí đối với vấn đề sẽ là chủ đề cho các cuộc điều trần của Quốc Hội.
Toyota tin rằng trục trặc của các xe bây giờ không phải một mà là hai, thảm lót lỏng và kẹt chân ga.
Mặc dù Toyota cho các đại lý xe biết họ sẽ công bố cách chữa bệnh trục trặc về tăng tốc trong ngày Thứ Hai, nhưng chưa cho biết thêm chi tiết nào.
Trước tháng 8 năm rồi, Toyota đã đưa ra ba lần thu hồi giới hạn để thay thảm lót và phụ tùng bên trong chân ga. Nhưng sau tai nạn chết người ở San Diego, Toyota buộc phải “nhìn kỹ vào vấn đề hơn,” hồi mùa Thu vừa qua.
Clarence M. Ditlow, giám đốc điều hành của Center for Auto Safety ở Washington nói, “Bốn người thiệt mạng vì tăng tốc bất ngờ mà tài xế là một sĩ quan tuần tra xa lộ đầy kinh nghiệm. Ông ấy mà còn không điều khiển được xe thì còn ai nữa?”

Trong một cuộc điều tra liên bang về các kiểu xe của Toyota làm trong khoảng 2002 đến 2005, người ta nhận thấy 20% của 432 vụ than phiền liên quan đến “tăng tốc bất ngờ hoặc ngoài ý muốn.” Tuy nhiên không tìm thấy được một khiếm khuyết nào nơi các kiểu xe, và mức độ tai nạn không đáng kể so với hằng triệu xe đang chạy trên đường.
Nhiều vụ kiện chống lại Toyota đưa ra ý kiến hệ thống điện tử của xe có thể bị khiếm khuyết. Một phát ngôn viên của Toyota nói rằng, công ty ông đã rà soát kỹ lại hệ thống điện tử vận hành ga, kiểm soát bằng computer nhưng không tìm thấy sai sót nào.
Luật Sư Donald H. Slavik, ở Milwaukee, nói rằng cơ quan an toàn giao thông không có đủ máy móc để phân tích hệ thống điện tử của các kiểu xe.
Các viên chức cơ quan an toàn giao thông giấu tên nói rằng, trách nhiệm của họ là nhận diện được khuyết điểm của xe, không phải đưa ra cách chữa. Trách nhiệm đó là của công ty chế tạo.

Theo lời cơ quan an toàn giao thông, tuần rồi Toyota đã cho ngưng bán và sản xuất nhiều kiểu xe trong đợt thu hồi mới nhất, đến khi họ có phụ tùng để sửa chữa. Đây chỉ là thêm một ví dụ về sự đáp ứng chậm chạp của một công ty từ lâu vốn nổi danh là chú ý nhiều đến chi tiết khi chế tạo xe và phục vụ khách hàng.
Sean Kane, điều hành công ty cố vấn Safety Research and Strategies nói, “Theo tôi Toyota sẽ khống chế được cuộc khủng hoảng này, nhưng trong tiến trình ấy Toyota đã vứt uy tín của mình ra cửa sổ.”

Ai sẽ hưởng lợi từ khó khăn của Toyota?

Trong khi Toyota đang phải đối mặt với doanh số sụt giảm kỷ lục cũng như việc danh tiếng bị tổn hại trong đợt thu hồi xe hàng loạt vì trục trặc bàn đạp ga, giới quan sát cũng đang phân tích tình hình tìm ra lời đáp cho câu hỏi: ai là người hưởng lợi từ khó khăn của Toyota? Đây không phải là câu hỏi dễ trả lời. Đông đảo ý kiến cho rằng Ford sẽ chiếm được nhiều khách hàng lo ngại về vấn đề của Toyota hoặc đơn giản là không thể mua được chiếc xe mong muốn do Toyota phải ngừng bán ra thị trường. Tại Mỹ, Ford đã được một năm thuận lợi khi được nhiều giải thưởng cũng như được giới truyền thông tung hô sau khi hãng này có lời trở lại. Ford là hãng xe Hoa Kỳ duy nhất có lời trong nhiều năm gần đây. Tuy nhiên theo bản phân tích của Goldman Sachs thì mặc dù thị phần của Ford có thể tăng lên trong những tháng tới thì cũng không phải phần lớn là nhờ chiếm được ưu thế so với Toyota. Bản báo cáo cho rằng nguyên nhân chính là nhờ thị phần của Chrysler và GM thu hẹp lại, đồng thời cho rằng Ford khó có thể lấy được nhiều thị phần của các hãng ngọai quốc. Lý do chính là đối tượng khách hàng tại Mỹ của các hãng xe Mỹ và các hãng nhập cảng khác là không giống nhau. Những người mua xe nhập cảng thường trẻ hơn và có trình độ học vấn cao hơn so với những người mua xe nội địa, và thường tìm kiếm giá trị và chất lượng khi mua xe. Mặc dù hoạt động kinh doanh của Ford hiện có khởi sắc hơn nhưng hình ảnh của hãng này cho con mắt giới tiêu thụ vẫn chưa được cải thiện. Trong một bản điều tra của Edmunds.com, một dịch vụ mua xe trên mạng, khi giới tiêu thụ phải lựa chọn một loại xe khác thay thế cho Camry, Corolla và RAV – ba mẫu xe bán chạy nhất của Toyota – có tới sáu mẫu xe nhập ngoại trong khi chỉ có ba mẫu của nhà sản xuất Hoa Kỳ, trong đó hai của Chevrolet và một của Ford. Vậy hãng nào sẽ được hưởng lợi nhất từ khó khăn của Toyota? Nhiều khả năng đó sẽ là hãng đối thủ Honda. Ngân hàng Deutsche Bank nhận định: “Honda là hãng ở vị trí thuận lợi nhất để có thể hưởng lợi. Honda hiện đang cạnh tranh hoặc ở gần vị trí đứng đầu”. Trong thời gian bình thường, Honda khó có thể hưởng lợi từ khó khăn của đối thủ, bởi hãng này có kho dự trữ nhỏ nhất so với các hãng sản xuất khác, vì vậy khó có thể trở tay kịp thời khi doanh số tăng mạnh. Tuy nhiên kết thúc năm 2009, Honda hiện có kho hàng dự trữ tương đương với 74 ngày bán của xe Civic và 68 ngày đối với Accord. Hai mẫu xe này bán ra rất thành công trong tháng Giêng, tháng kinh doanh khá chậm đối với ngành công nghiệp xe hơi. Như vậy hãng không chỉ có cơ hội đẩy doanh số lên cao mà còn có thể thanh toán số hàng tồn mà không phải giảm nhịp độ sản xuất hoặc tổ chức khuyến mãi. Hiện tại hãng chỉ đang thiếu dự trữ mẫu xe CRV. Các hãng xe Á châu khác cũng có nhiều cơ hội chiếm những thị phần nhất định. Mẫu xe Mazda 3 hiện đang thịnh hành có thể nổi lên ở lọai sedan compact và Subaru Legacy cũng nhiều khả năng thành công ở lọai sedan cỡ trung. Nhưng chắc chắn là Ford, và nhất là GM hoặc Chrysler, sẽ không thể chiếm được nhiều lợi thế mặc cho các hãng này đã tung ra nhiều chương trình thu hút người mua. Đây chỉ là cuộc cạnh tranh giữa các hãng xe Á châu.