June 27, 2008
Kể chuyện về Ngày Hội Thảo Cộng Đồng Gia Đình Hôm Nay và Ngày Mai
Vương Ngọc Quyên
“Con người ta thì Sĩ này Sĩ nọ… còn con mình thì…”
Hơn 300 ông bà cha mẹ, thầy cô giáo và các chuyên gia người Mỹ gốc Việt đã say mê thưởng thức màn kịch ngắn của nhóm Sân Khấu Cali và màn múa lân do Đoàn Lân Rồng Viễn Đông biểu diễn trong phần mở đầu Ngày Hội Thảo Cộng Đồng Gia Đình Hôm Nay và Ngày Mai (tổ chức 6/21/08 tại Trường Trung Học Yerba Buena). Chương trình do Hội Thiện Nguyện ICAN và các hội đoàn bạn trong vùng đồng góp tay tổ chức, nhằm tạo cơ hội cho mọi người cùng ngồi lại với nhau để chia sẻ những khó khăn, trăn trở trong việc nuôi dạy con thành công ở xứ người, và bàn luận làm sao để dung hòa hai nền văn hóa một cách tốt đẹp.
Cùng đến tham dự trong ngày hội thảo gồm có các vị dân cử như Ông Joe Coto, Dân Biểu Tiểu Bang Khu vực 23, các ông Chuck Reed, Dave Cortese, và Kansen Chu – Thị Trưởng, Phó Thị Trưởng và Nghị Viên khu vực 4 của thành phố San Jose. Ngoài ra cũng có anh Mike Nguyễn, đại diện cho văn phòng của Dân Biểu Mike Honda, và cô Khưu Mỹ Vân, đại diện cho văn phòng của Nghị Viên Madison Nguyễn thuộc khu vực 7.
Phụ huynh và các em nhỏ tham dự ngày hội thảo
Thay mặt cho Ban Tổ Chức, chúng tôi xin thành thật cảm tạ sự ủng hộ, và lòng ưu ái, tin tưởng của quý vị đã dành cho Ban Tổ Chức nói chung, và cho ICAN nói riêng. Nhiều vị đã đến nói rằng họ cảm thấy nhẹ nhỏm khi biết rằng con mình không phải là đứa bé “hư” mà chỉ là vì cháu đang đi ngang qua sự phát triển tâm sinh lý bình thường của lứa tuổi của cháu mà thôi. Có người đã than phiền với tôi rằng “sao mà buổi hội thảo ngắn quá, không đủ thảo luận những vấn đề quan trọng như thế này…”
Trong buổi hội thảo Nuôi Dạy Trẻ Vui Mạnh trong 5 năm đầu đời, BS MyMy Bửu, BS. Tiffany Hồ, chị Chiêu Nguyễn, chị Hằng Lưu đã chia sẻ nhiều thông tin hữu ích về cách giữ gìn sức khỏe cho con em trong 5 năm đầu đời, từ sức khỏe thể chất đến sức khỏe tâm lý, đến phát triển ngôn ngữ và chuẩn bị những kỹ năng cần thiết để đi học. Có nhiều cha mẹ lầm tưởng đi học mẫu giáo thì phải biết đọc, cho nên chú tâm dạy con tập đọc, nhưng thật ra kỹ năng mà các em cần là kỹ năng giao tế xã hội, biết chơi chung với bạn, biết nghe lời hướng dẫn của cô giáo, biết bày tỏ cảm xúc của mình. Và điều quan trọng là giúp các em gầy dựng lòng tự quý, tự biết mình có giá trị từ những năm đầu đời.
Trong buổi hội thảo Dạy con dạy thuở còn thơ dành cho lứa tuổi 5 năm đầu đời, vấn đề được đặt ra là làm sao hướng dẫn con vào nề nếp kỷ luật mà vẫn không làm tổn hại lòng tự quý (self-esteem) của con. Có người đã than “con tôi chỉ nghe lời khi tôi la lớn tiếng thôi…” Anh Văn Lê, chuyên gia tâm lý xã hội chuyên làm việc với trẻ con theo phương pháp “chơi mà là dạy” đã khuyên phụ huynh nên thay đổi cách nhìn vấn đề: thay vì cho là con tôi “quậy” (khi các em chạy vòng vòng nhà hàng không ngồi yên), thì hãy nhận cho ra là các em vì tò mò muốn khám phá, học hỏi nhiều thứ, cho nên ngồi không yên. Khi chuyển hướng nhìn vấn đề một cách tích cực như vậy (renaming the issue), chúng ta sẽ nghĩ ra những cách khác để thỏa mãn lòng hiếu kỳ của các em và giúp các em phát triển trí não mà vẫn giữ con em mình ngồi một chỗ (ví dụ như mang sách hoặc giấy cho các em đọc hoặc vẽ). Anh Thông Lê (FIRST 5 Santa Clara County) đã trình bày với mọi người về 6 món hành trang đầu đời mà các em cần có để có thể lớn khôn khỏe mạnh, trong đó quan trọng nhất là giúp cho các em làm quen và tự hào mình là người Việt Nam. Bác Võ Tấn Tươi đã nói về sự khác biệt giữa hai nền văn hóa Việt-Mỹ trong phương pháp nuôi dạy con: người Việt Nam thì chủ yếu dùng “uy quyền” để răn đe con tránh những điều tiêu cực, còn người Mỹ thì dùng “uy tín” để khuyến khích con tiếp tục đi theo hướng tích cực.
Buổi hội thảo Hiểu thêm về lứa tuổi 6-12 và chuẩn bị cho lứa tuổi dậy thì với các anh chị Trình Đỗ, Hiếu Trần, Samantha Huỳnh, Kim-Hà Tôn và Quế-Lam Lê-Nguyễn đã diễn ra sôi nổi, và đã khiến nhiều phụ huynh ngồi lại trong lớp và tham dự luôn vòng hai để mà có cơ hội học hỏi, chia sẻ thêm. Nhiều vấn đề, tình huống đã được mổ xẻ, và điều được nhắc đi nhắc lại là làm sao giúp các em biết tự quý, tự biết mình có giá trị (self-esteem). Các em sinh trưởng ở Mỹ rất nhạy cảm về vấn đề này, và khi các em tâm sự với bạn và thấy rằng cùng một lỗi lầm mà bạn bị rầy ít, hoặc là được nói chuyện tâm tình với cha mẹ, còn mình thì bị la mắng thậm tệ, các em sẽ hụt hẫng, sẽ thắc mắc, và buồn giận trong lòng, từ đó xa lánh cha mẹ.
Phụ huynh tham dự buổi hội thảo Dạy con với niềm cảm thông (tuổi 6-12) đã được anh Chu Quang Định hướng dẫn phương cách làm sao chia sẻ cảm nghĩ, cảm giác của mình khi thấy con làm điều gì trái tai gai mắt mà không lên án con. Điều quan trọng cần lưu ý là ở xã hội Hoa Kỳ, các em được dạy là cảm xúc (feelings) của mình là quan trọng, trong khi phong tục Việt Nam thì ít khi nào khuyến khích hoặc nói đến cảm xúc, cảm nghĩ cá nhân. Và thường rất ít có phụ huynh nào mà chia sẻ cảm xúc của mình với con. Cho nên nếu phụ huynh có thể thực tập mở đầu câu bằng những chữ “ba mẹ cảm thấy….. khi con làm ….” thì con cái chắc chắn sẽ lắng nghe chúng ta hơn.
Hai buổi hội thảo Tâm Tình Tuổi Trẻ với các chị Phương Trần và Phoenix Hồ có lẻ là nhiều nước mắt nhất, vì nó nhắc đến bao nhiêu uất ức, bế tắc trong gia đình. Phần đầu thì một số các em thiếu niên ngồi vòng trong, cha mẹ ngồi vòng ngoài lắng nghe tâm sự của các em. Sau đó thì các em thiếu niên bước ra ngoài, và để riêng cha mẹ tự họp và chia sẻ với nhau. Các em rất ngạc nhiên và cảm động khi thấy các bậc phụ huynh cố gắng lắng nghe và mong được hiểu con cái. Các em tâm sự rằng ”... đi học về thì con đi ngay vào phòng, không nói chuyện với ba mẹ, vì ba mẹ chỉ có lo cải nhau và rầy la con cái… Căn nhà đối với con chỉ là chỗ để ngủ thôi…con chờ ngày 18 tuổi là dọn ra ngay… ” Có em thì bề ngoài xem như là học trò và người con gương mẫu, vẫn làm việc học hành giỏi, nhưng thật ra em chất chứa trong lòng rất nhiều sự buồn giận ”... từ lúc 8 tuổi con đã quyết định là lớn lên sẽ không dính líu gì đến gia đình nữa cả”. Qua lời tâm tình chân thật của con người ta, nhiều phụ huynh đã khóc khi hiểu được những yêu cầu, đòi hỏi của cha mẹ đã đè nặng lên con mình như thế nào. Cũng có nhiều phụ huynh mong mõi các thế hệ trẻ có thể ngồi nghe được những lời tâm tình của phụ huynh. Mong là chúng ta sẽ sớm tìm được phương pháp để thực hiện điều này.
Các buổi hội thảo Thuận Vợ Thuận Chồng và Đối Thoại Gia Đình do các anh Trần Đình Tuấn và Tạ Ngọc Minh hướng dẫn đã trải qua những giây phút thảo luận sôi nổi về nhiều mâu thuẫn, xung đột trong cuộc sống giữa vợ chồng, cha mẹ con cái, anh em, nhưng tựu trung là chỉ vì “thương mà không hiểu”. Với sự hướng dẫn của các chuyên gia, mọi người lần lần thấy được sự khác nhau căn bản về bản chất và lối suy nghĩ giữa người nam và người nữ, để mà từ đó hiểu nhau hơn, bớt đòi hỏi người kia phải thay đổi, mà hãy nên tự xét lại, và cố gắng tự thay đổi mình trước. Nếu chúng ta muốn “đả thông tư tưởng” thì phải cố gắng hiểu, tin tưởng và chấp nhận cái nhìn của người kia, để từ đó hiểu được tại sao người kia hành xử như vậy. Chứ nếu cứ khư khư theo cái nhìn của riêng mình, thì rốt cuộc, chỉ có “đả”, mà sẽ không có “thông”.
Trong khi đó thì buổi hội thảo Đối Thoại Gia Đình do anh Nguyễn MinhTuấn hướng dẫn đã được nhiều sự chú ý với chủ đề thật nóng bỏng: Tình Yêu, Tình Dục và Học Vấn trong lứa tuổi 13-18t. Có lẻ vấn đề khó ăn khó nói nhất là Tình Dục, vì xưa nay cha mẹ Việt Nam thường không giải thích hay bàn luận về vấn đề này với con bao giờ, và tin rằng đến khi tới tuổi lập gia đình, lửa gần rơm thì tự khắc các con sẽ biết, vì nếu bàn trước thì hóa ra là “vẽ đường cho hươu chạy” sao? Tôi chợt nghĩ đây lại là một sự khác biệt nữa giữa hai nền văn hóa: phong tục Việt Nam thì giữ kín vấn đề Tình Dục như là một bí mật, cấm chuyện yêu đương, rồi khi con đến tuổi trưởng thành thì mau mau cho con lập gia đình kẻo để “tai nạn” xảy ra. Còn lối sống ở Mỹ thì công khai bàn luận về tình yêu và vấn đề sinh hoạt tình dục ở lứa tuổi thanh thiếu niên cho nên không cần phải hối con lập gia đình. Nên chọn phương pháp nào thì tùy mỗi gia đình, nhưng điều quan trọng là phương pháp phải phù hợp với những bước phát triển tâm sinh lý tự nhiên của các em trong lứa tuổi dậy thì.
Buổi hội thảo Tìm hiểu về sức khỏe tâm trí do BS Lê Phương Thúy và TS Nguyễn Thu Hiền hướng dẫn cũng thu hút được rất nhiều người. Điều đáng quý và đáng phục ở buổi hội thảo này là những lời tâm sự của các thành viên trong Nhóm Thân Hữu Gia Đình Việt, những người hiện đang có bệnh tâm trí và gia đình thân nhân của những người có bệnh tâm trí. Họ tâm sự một cách rất can đảm về những khó khăn của họ, về nỗi lo không biết tìm sự giúp đỡ ở đâu, về những tháng ngày dài đăng đẳng lo cho thân nhân gần như trong tuyệt vọng. Họ tâm sự về nỗi cô đơn khi thấy mình không giống ai, cái mặc cảm bị đời nhìn với một ánh mắt khác thường. ”... Điều cảm động nhất đối với Thu Hiền là thấy mọi người thảo luận rất cởi mở, và chia sẻ chân thành những suy nghĩ, lo lắng của những người bệnh, cũng như người nuôi bệnh… và dường như ai ai cũng đều đang khao khát mong tìm sự giúp đỡ, hay ít nhất là muốn tìm những người đồng cảnh ngộ để chia sẻ, cảm thông…”
Có lẻ mọi người ra về đều mang theo một hình ảnh, lời nói, câu chuyện, khái niệm nào đó trong đầu về vấn đề nuôi dạy con mà họ đã gặt hái được trong những buổi hội thảo họ chọn tham dự. Nhưng tôi nghĩ chắc là tất cả mọi người đều ra về với một ấn tượng rất sâu đậm về vở kịch ngắn do nhóm Sân Khấu Cali trình diễn. Bản thân tôi vừa cười vừa rớm nước mắt, vì màn diễn trên sân khấu quá thật, quá gần với những lời qua tiếng lại, những nỗi khổ tâm, những trận cải nhau trong gia đình Việt Nam của chúng ta. Nhưng tôi cũng đã thấy rất rõ một điều: thật sự là cha mẹ ông bà thương con lắm lắm, và thật sự là các em cũng thương gia đình lắm lắm. Cứ nhìn hơn 50 thiện nguyện viên trẻ và các em từ các liên đoàn hướng đạo (có em chỉ mới 6 tuổi thôi) đến góp tay thì cũng đủ thấy tấm lòng của các em đối với gia đình và cộng đồng rồi. Thử thách lớn nhất của chúng ta nằm ở chỗ ngôn ngữ bất đồng, văn hóa bất thông mà thôi.
Một thiện nguyện viên vừa cười vừa kể rằng: bạn em thấy tấm băng-rôn với dòng chữ Gia Đình Hôm Nay và Ngày Mai treo phía trước thì vào nói với em là “nếu biết ngày mai chương trình cũng còn thì hôm nay tao đi coi phim với mấy đứa kia cho rồi”. Tôi cũng cười với em, vì câu nói hàm ý tếu lâm, nhưng tôi cũng chạnh nghĩ: “nếu gia đình hôm nay không giữ được, thì làm sao còn đến ngày mai..”
Rất mong các bậc ông bà cha mẹ chúng ta sẽ tiếp tục những mẫu đối thoại, những lời chia sẻ, những buổi tâm tình để cùng nương tựa nhau mà nuôi dưỡng thành công những thế hệ Việt Nam ở hải ngoại. Và cũng rất mong sẽ nhận được tất cả những ý kiến đóng góp của quý vị. Xin liên lạc ICAN 408.509.8788.
Xin trân trọng cảm tạ mọi bàn tay và tấm lòng
Vương Ngọc Quyên
Giám Đốc Điều Hành
Hội Thiện Nguyện ICAN
Mọi chi tiết, thắc mắc, đóng góp ý kiến, xin liên lạc trực tiếp về ICAN tại tel: 408.509.8788, fax: 408.627.4484, địa chỉ 532 Valley Way, Milpitas, CA 95035; email: happy5@ican2.org và website www.ican2.org
Chương Trình Phát Thanh Nuôi Dạy Trẻ Vui Mạnh (Chủ Nhật, 1500AM, 8pm-8:30pm) do ICAN thực hiện nhằm quảng bá những thông tin hữu ích cho sự phát triển lành mạnh của trẻ con Việt Nam trong 5 năm đầu đời.
Trang Nuôi Dạy Trẻ Vui Mạnh nhằm giúp trả lời những câu hỏi thiết thực trong đời sống để các bậc phụ huynh ông bà có thể kết hợp một cách tốt đẹp và hiệu quả truyền thống nuôi dạy con của nguời Việt Nam cùng những kiến thức khoa học hiện đại về sự phát triển trí tuệ và tâm lý tình cảm của trẻ tho trong 5 năm đầu đời. Chương trình do ICAN thực hiện với sự bảo trợ của cơ quan FIRST 5 Santa Clara County, và sự cộng tác của các hội đoàn Pacific Links Foundation, Asian American Recovery Services, Trung Tâm Văn Hóa Phật Giáo Liễu Quán, Hội Quán Cửu Long, Hội Chuyên Gia Tâm Trí Việt Mỹ Bắc Cali và các chuyên gia nguời Mỹ gốc Việt, cùng sự hỗ trợ của báo Việt Tribune.
