Vanessa Vân Ánh Võ, cô gái Việt Nam cùng những nhạc cụ dân tộc đã chinh phục nhiều trái tim yêu nhạc trên thế giới. Trong cuộc hành trình âm nhạc của cô, Vân Ánh đã được mời diễn chung với những nhạc sĩ tài danh và đoạt được nhiều giải thưởng cao quý, trong đó có giải thưởng Emmy mà nhiều nghệ sĩ luôn mơ ước được một lần chạm tới.
Trong cuộc trò chuyện thân tình với Việt Tribune, Vân Ánh tâm sự cô bắt đầu học nhạc truyền thống Việt và đàn tranh từ khi lên bốn tuổi. Cô tốt nghiệp loại xuất sắc rồi dạy học tại Trường Âm Nhạc Việt Nam. Năm 1995, Vân Ánh được giải nhất trong Cuộc thi Đàn tranh Quốc gia Việt Nam tổ chức tại Sài Gòn và đồng thời đoạt giải đặc biệt về biểu diễn độc tấu nhạc dân tộc cải biên. Trong thời gian sống tại Việt Nam, cô thường biểu diễn xuyên Việt Nam và nhiều nước khác. Vân Ánh là nữ nghệ sĩ chơi được gần như hầu hết các nhạc cụ dân tộc từ đàn bầu, tranh, t'rưng đến cả hò và hát dân ca. Điểm nổi bật của cô là sự cầu tiến, lòng đam mê âm nhạc và sự tính bền bĩ trong luyện tập.
Lập gia đình và định cư tại vùng Vịnh San Francisco từ năm 2000, Vân Ánh tập trung sự nghiệp vào việc cộng tác với các nghệ sĩ đến từ nhiều thể loại nhạc khác nhau để sáng tác những tác phẩm mới mẻ, đem nhạc Việt truyền thống tới người nghe rộng rãi hơn, và bảo tồn di sản văn hóa Việt Nam trong nghề dạy học. Những tác phẩm đáng kể của cô bao gồm nhạc nền cho phim tư liệu Bolinao 52, giải thưởng Emmy năm 2009 mà cô sáng tác chung và thu âm; nhạc nền cho phim Daughter of Danang (Người Con Gái Đà Nẵng) đã được chọn tham gia giải Academy Awards năm 2003 mà cô sáng tác chung và thu âm. Gần đây hơn Vân Ánh cũng đã sáng tác chung và thu âm cho phim tư liệu mới là A Village Called Versailles (Một làng tên Versailles) được nhận giải thưởng khán giả bình chọn của New Orleans Film Festival. Sau đó, Vân Ánh đã thu thanh cùng The Kronos Quartet bài "Don' Think Twice, It's All Right" được phát hành trên bộ đĩa Chimes of Freedom: Songs of Bob Dylan Honoring 50 Years of Amnesty.
Tháng 5 năm 2012, Vân Ánh được hân hạnh làm khách mời cho buổi hòa nhạc cùng nhóm tứ tấu lừng danh The Kronos Quartet tại Novellus Theater - San Francisco. Được biết trong gần 40 năm, tứ tấu Kronos là một trong những nhóm nổi tiếng nhất và có ảnh hưởng của thời đại, thực hiện hàng ngàn các buổi hòa nhạc trên toàn thế giới, phát hành hơn 45 bản thu âm, ra mắt hơn 750 tác phẩm mới, và cộng tác với các nghệ sĩ nổi tiếng từ mọi nơi.
Vân Ánh cho biết: “David Harrington, thủ lĩnh của ban tứ tấu đàn dây Kronos, đã khuyến khích tôi nên kết hợp những âm thanh khác nhau mà có thể diễn tả được sự đặc trưng của tiếng nói, văn hóa và lịch sử nước Việt. Khi cộng tác làm việc với nhau, chúng tôi đã tìm hiểu rất nhiều các nhạc cụ khác nhau và truyền thống của nền nhạc Việt. Việc đi tìm kiếm âm thanh để sử dụng trong tác phẩm “All Clear” đã cho tôi cơ hội để đi tới nhiều tỉnh, vùng ở Việt Nam để thu lại âm thanh và các câu chuyện của dân địa phương. Qua một năm rưỡi cộng tác và “thai nghén” cho ý tưởng của bản nhạc, tôi có thể nói “All Clear” là một tác phẩm đồng sáng tác giữa David Harrington và tôi.”
Về phần David Harrington, ông nhận xét như sau:
“Lâu lắm rồi tôi đã muốn Kronos khai thác thế giới âm nhạc Việt Nam. Nhưng do nền văn hóa sống động ấy rất phức tạp đối với tôi và do sự đa dạng của đời sống nhạc Việt cũng làm tôi mê mẫn. Tôi biết đến sự nghiệp Vanessa Võ Vân Ánh lúc cô tự giới thiệu mình tại một buổi biểu diễn gần đây ở Đại học Stanford. Vân Ánh biết chơi nhiều loại đàn dân tộc, ca hát, sáng tác, và có một tầm hiểu biết lớn về các truyền thống Việt Nam. Tôi đã cảm thấy như tìm được một người chỉ đường thông thạo về đời sống, lịch sử và âm nhạc Việt Nam. Cùng với nhau, chúng tôi khám phá, xây dựng khái niệm và ý tưởng cho một bản nhạc mới.
Vân Ánh và tôi bắt đầu bằng việc nghe các thể loại nhạc khác nhau trong tang lễ Việt Nam. Tôi có cảm giác như tiếng đàn bầu, một cây đàn một dây được điều khiển bằng một thanh nhỏ làm bằng sừng trâu để tạo nên âm thanh, được sáng tạo riêng cho nhạc tang lễ. Chúng tôi muốn dùng các loại nhạc cụ khác nhau đến từ Việt Nam và Tây phương để kể một câu chuyện bằng âm nhạc. Câu chuyện này cũng được kết nối bằng những bài thơ của Hồ Xuân Hương (1772-1822). Một nữ thi hào kiệt xuất sinh ra trong thế kỷ 18th nhưng chứa đựng cái nhìn của một phụ nữ của thể kỷ 21st. Những bài thơ của bà đều mang nhiều tầng lớp, nhiều ý nghĩa mà giống như nhiều bài thơ trong một bài thơ. Những bài thơ này cũng tràn đầy hình ảnh khát khao và nhớ nhung đầy nữ tính cộng với các cảnh đời thường. Vân Ánh đã thu và sưu tầm các âm thanh ở Việt Nam mà chúng tôi sử dụng đến để dệt một mảng âm thanh - một cửa sổ nhìn vào văn hóa và xã hội Việt Nam. Bản nhạc này đã được xây nên từ "nền" âm thanh này.”
Vào ngày 11 và 12 tháng 5 năm 2012, Vân Ánh được hân hạnh làm khách mời cho buổi hòa nhạc mang tính chất thế giới cùng nhóm tứ tấu lừng danh The Kronos Quartet tại Novellus Theater - San Francisco - với phần biểu diễn tác phẩm đồng sáng tác với David Harrington "All Clear" mang đầy tư liệu và di sản Việt.
Bạn sẽ được xem một tà áo dài cùng những nhạc cụ dân tộc Việt nối nhịp Đông Tây đầy màu sắc trong âm nhạc đương đại. Vân Ánh không đơn độc trong cuộc hành trình âm nhạc này bảo tồn di sản văn hóa Việt và mở rộng biên giới cho nhạc cụ đầy tình tự dân tộc của người Việt Nam.
Trúc Hà
