Hai cuộc bầu tử tuần qua, tại Hy Lạp và Pháp, khiến chúng ta nhớ lại lịch sử....

Vì vậy, trong khi các thị trường tài chính quốc tế cùng tơi tả với đồng Euro rơi rụng, xin hãy nói về lịch sử.

 Sau ba trận đại chiến 1871, 1914 và 1939, Âu châu đã có 67 năm yên bình kể từ 1945. Sự yên bình đó có ba thành tố mà đa số người dân Âu Châu đã quên và dân Mỹ thì... khỏi cần biết. 

 Thứ nhất là sức bảo vệ của Hoa Kỳ với lá chắn là Minh ước Phòng thủ Bắc Đại Tây Dương NATO dù Liên bang Xô viết vẫn đòi Tây tiến sau khi nuốt được phân nửa miền Đông của Âu Châu. Thứ hai là sự liên kết của hai cường quốc đã ba lần giao tranh, là Pháp và Đức. Trong cả ba lần này, Pháp bị đại bại và ăn mừng chiến thắng của hai lần sau là nhờ Hoa Kỳ can thiệp. Thứ ba, dưới lá chắn NATO và sự hợp tác Pháp-Đức rất khắng khít, Âu Châu đã xây dựng hai ảo tưởng là việc thống nhất kinh tế sẽ đem lại thịnh vượng cho mọi người, để tiến tới thống nhất chính trị qua quyết định xóa bỏ biên cương. 

 Công dân Âu Châu từ nay sẽ tự do di chuyển, di trú và di dân xứ này sẽ thoái mái trở thành công dân xứ khác. Chân trời viễn mơ là Liên hiệp Âu châu Thống nhất sẽ xuất hiện như Liên bang Hoa Kỳ thống nhất, United States of America. Tuần qua, giấc mơ đó đã tàn phai. 

 Vì vậy bài này mới mượn chữ Trịnh Công Sơn để nói về sự tàn phai đó. Và cảnh báo nguy cơ tàn phá như Âu châu đã gặp ba lần trong lịch sử cận đại....

Đáng lẽ ra, người ta đã có thể thấy mối nguy này từ năm 1991, khi Liên bang Xô viết tan rã và nước Đức tái thống nhất (lần trước là vào năm 1871...). Hai chục năm sau thiên hạ mới loáng thoáng nhìn ra vì có hai chục năm ảo, đánh dấu từ Hiệp ước Maastritch năm 1992 để lập ra Liên Âu và tiến tới United States of Europe. Bên kia có USA, bên ta có USE.

Bây giờ, trở lại chuyện bầu cử tại Âu Châu.

 Từ năm 2008 đến nay, cuộc khủng hoảng Âu châu đã khiến 11 chính quyền tại chức bị cử tri đuổi về. Lần mới nhất là khi Tổng thống Nicolas Sarkozy của Pháp thất cử hôm mùng sáu vừa qua. Sau này và năm tới, sẽ còn nhiều trường hợp khác. Đó là về trung hạn. Trong ngắn hạn và lý do khiến các thị trường tài chánh tơi tả dù ai cũng đoán ra kết quả bầu cử tại Pháp chính là cuộc bầu cử quốc hội Hy Lạp.

Chính quyền Hy Lạp đã đổ từ năm ngoái và chính phủ lâm thời hiện do hai đảng lớn cùng liên minh trên cái trục "tả-hữu" của đảng Pasok cánh tả và đảng Tân Dân chủ cánh hữu. Cuộc bầu cử Quốc hội hôm mùng sáu chẳng những làm liên minh này sụp đổ mà còn cho thấy sự xuất hiện của phong trào cực hữu, kết tinh vào đảng Kim Bình Minh (bình minh nạm vàng chứ không phải bình minh màu vàng). Các đảng lớn đều bị cử tri trừng phạt và đưa lên những đảng cực đoan ở vùng biên tế, mạnh nhất là từ phe cực hữu với chủ trương đề cao tinh thần quốc gia dân tộc và bài ngoại.

Hiệu ứng cực hữu tại Hy Lạp cũng được phản ảnh tại Pháp khi đảng "Mặt trận Quốc gia" (Front National – FN) đã lần đầu tiên đạt được mức hậu thuẫn của 18% cử tri. Chủ đích của lãnh tụ FN, nàng Marine Le Pen, là cho Sarkozy về vườn, đảng trung hữu UMP của ông tan tác, để FN sẽ vào Quốc hội sau cuộc bầu cử Lập pháp tháng tới, và trở thành lực lượng đối lập chính. Nước Pháp cũng có bình minh nạm vàng với hiện tượng FN và nàng Marine.

Do đó, tương lai sẽ là sự vàng vọt.

***

Vì sau những biến động chính trị liên tục tại Tây Ban Nha, Ý Đại Lợi và Hoà Lan, kết của bầu cử Pháp-Hy đó cho thấy rằng người dân Âu Châu đã phủ nhận hai ảo tưởng vừa nói ở trên. 

 Thứ nhất, quyền tự do di trú trong một Âu châu hết cương vực là sai, hiệp ước di trú ký kết tại Schengen năm 1985 là một lầm lẫn. Cánh hữu không muốn di dân xứ khác tràn vào sinh sống và móc túi hoặc cướp mất việc làm của họ. Trong cánh hữu đó của Pháp, có nhiều thợ thuyền đảng viên Cộng sản đã cực kỳ bất mãn mà bỏ phiếu theo đúng bản năng, là cực hữu, là cực kỳ bảo thủ. Người ta đã lầm theo trí thức Âu châu trong cả thế kỷ mà gọi cộng sản là cực tả, đấy là chuyện khác!

 Khi bị thất thế, Tổng thống đương nhiệm (cho đến ngày 15 này) Sarkozy vội rượt theo con tầu đang lăn bánh mà đòi xét lại Hiệp ước Schengen, nhưng không kịp. Còn Tổng thống tân cử François Hollande thì tránh nói đến chuyện ấy, nhưng cũng biết là rất nhiều người trong cánh tả của đảng Xã hội của ông và những mảnh vụn cực tả khác rất hoài nghi việc thống nhất Âu châu.

 Sở dĩ như vậy là vì ảo tưởng thứ hai, về kinh tế. 

 Việc thống nhất kinh tế Âu châu không đem sự thịnh vượng cho mọi người mà là một bất công! 

 Thiểu số ưu tú là doanh gia, nhà đầu tư, các ngân hàng, và giới công chức quốc tế trong cơ chế Âu châu đang ngồi mát ăn bát vàng tại Bruxelles hay Stratbourg thì thích chuyện ấy và ngợi ca kinh tế thị trường mở rộng ra toàn cõi Âu châu cho 500 triệu dân. Chứ thành phần trung lưu và bình dân thì bị thiệt hại từ vụ khủng hoảng 2008, mà lại còn bị... "cạnh tranh bất chính" từ đám di dân nghèo hơn. Từ miền Đông thì có Ba Lan tiêu biểu của Đông Âu rách rưới, từ miền Nam thì có dân Bắc Phi hay Hồi giáo....

 Trong không khí bài ngoại đó mới có chuyện giảm chi và kế hoạch khắc khổ kinh tế mà 25 nước Âu châu đã đồng ý từ Tháng Ba và từng nước đang đòi xét lại. Mới nhất và mạnh miệng nhất là Pháp. Sarkozy bị ghét bỏ vì phong cách riêng nhưng còn có tội vì là một kiến trúc sư cho kế hoạch đó, người kia là Thủ tướng Angela Merkel của Đức. 

 Thuộc dòng hậu duệ của Charles de Gaulle, kiến trúc sư của chiến lược liên minh với Đức thời xưa, Sarkozy là nạn nhân của liên minh đó.

Bây giờ mới đến chuyện Pháp-Đức.

 Giàu có nhất, kỷ luật nhất về chi thu và nhờ đó cũng có lợi nhất trong dự án thống nhất kinh tế Âu châu - bên trong có 17 nước thống nhất tiền tệ - Cộng hoà Liên bang Đức thấy rằng các nước không thể chi quá sức thu và tiếp tục vay tiền để tăng chi quá mức nên chủ trương giảm chi. Hãy cố giảm dần mức bội chi ngân sách để tiến tới quân bình. Một nền kinh tế nhỏ như Hy Lạp thì còn có thể cứu được nguy cơ vỡ nợ hầu còn cứu lấy đồng Euro. Chứ nước nào cũng noi gương xấu của Hy Lạp mà tiếp tục chánh sách bao cấp và chi tiêu bừa phứa thì Âu châu sẽ không có tương lai.

 Và nhất là cử tri Đức không chấp nhận việc dân Đức tung tiền cho các nước khác tăng chi để mua phiếu của dân chúng theo kiểu báo cấp cố hữu. Trong ngần ấy cuộc bầu cử cục bộ tại Đức, đảng CDU và liên minh cầm quyền của bà Merkel đều thất cử. Nếu đà này tiếp tục, qua cuộc bầu cử năm tới, bà Merkel cũng sẽ xếp hàng thất nghiệp sau các lãnh tụ như Luis Rodriguez của Tây Ban Nha, Sylvio Berlusconi của Ý, George Papandreou của Hy Lạp, Mark Rutte của Hoà Lan và Nicolas Sarkozy của Pháp.... Vì vậy, nước Đức sẽ khó nhượng bộ.

 iến trúc Âu châu dựa trên liên minh Pháp-Đức, với sự hỗ trợ của Hoà Lan trong khối Benelux nguyên thủy. Kiến trúc đó đang rạn nứt và người ta không trở lại thời điểm 1992 huy hoàng của Hiệp định Maastricht, tờ khai sinh ra Âu châu thống nhất. Người ta trở lại Âu Châu thời 1930, hay xa hơn nữa....

 Lý do là nước Pháp dưới sự lãnh đạo của một tổng thống đắc cử bất ngờ - vì François Hollande vốn dĩ tài hèn sức mọn so với khuôn mặt sáng giá hơn của đảng Xã hội là Dominique Straus- Kahn, sáng giá đến tan nát vì mảnh quần hồng – bỗng dưng thành mũi xung kích của các nước nghèo hơn ở miền Nam để đòi hỏi đại gia là nước Đức phải thoả mãn yêu cầu của họ. Xin nói qua về địa dư chính trị: Pháp là quốc gia cực Tây của đại lục địa Âu Á, nhưng cũng là bản lề Nam Bắc của khu vực Tây Âu. 

 Pháp có miền Bắc tiến bộ và tiếp cận với biển Bắc của các nước Âu châu tiên tiến nhất. Nhưng Pháp cũng có miền Nam tiếp giáp với Địa Trung Hải và các nước nghèo nhất Âu châu. Nước Pháp đã thống nhất được ngôn ngữ, văn hoá và chính trị để thành cường quốc từ thế kỷ 17. Nhưng nhờ công lao tàn phá của Napoléon Đại đế mà không đương cự nổi nước Đức khi dân Đức thống nhất quốc gia. Chiến thắng năm 1871 đánh dấu việc đó.

 Sau ba cuộc đại chiến, liên minh Pháp Đức đã phần nào duy trì được hòa bình và thịnh vưọng. 

 Chiến lược cực kỳ xuất sắc của Pháp, từ de Gaulle cho đến thời nay là dùng cái lực của Đức mà tạo cái thế cho mình. Chuyện ấy đã xong. Khi quyết liệt tăng chi để tăng trưởng và chống lại kế hoạch kiệm ước khắc khổ của Đức, Pháp ra khỏi chiến lược đó  - và sẽ bẻ gãy bàn lề Nam-Bắc.

 Nghĩa là để Âu châu trôi lại vào bản năng cố hữu. Đèn nhà nào nhà ấy rạng, mạng người nào người ấy giữ. Chủ nghĩa dân tộc cực đoan đang hồi sinh, dân Âu châu sẽ nhìn nhau như kẻ quịt tiền hay cướp việc của mình. Đấy là thời của các lãnh tụ cực hữu đầy chất hùng biện ma quái. 

 Xuất sắc nhất trong số này là Adolf Hitler, nổi lên từ vụ Tổng khủng hoảng 1929.

 Chúng ta đang chứng kiến màn cuối của một vở kịch đẹp. Qua màn sau, chúng ta có thể gặp bi kịch của sự tàn phá.... [NXN]

Hay những điềm bất tường của một chế độ quái lạ....

Chiều Thứ Tư mùng hai, một chuyến bay đặc biệt đã hạ cánh tại phi trường Los Angeles ở miền Nam California. Từ bên trong, ngồi xe lăn đi ra là một người đeo kính đen, chung quanh có vài ba thân nhân. Họ được một viên chức ngoại giao và hai ba dân biểu Mỹ đón tiếp dưới ống kính hân hoan nhấp nháy của truyền thông báo chí. 

Từ Bắc Kinh, Trần Quang Thành và gia đình đã đến Hoa Kỳ sống đời lưu vong.

Cùng lúc ấy, sáng Thứ Năm tại Bắc Kinh, một phi cơ Hoa Kỳ cũng vừa hạ cánh để Ngoại trưởng Hillary Clinton và Tổng trưởng Tài chánh Timothey Geithner tham dự hai ngày hội nghị với Ủy viên Quốc vụ viện Đới Bỉnh Quốc và Phó Thủ tướng Vương Kỳ Sơn. Trong khuôn khổ "Đối thoại Hoa Kỳ và Trung Quốc về Chiến lược và Kinh tế", hai phái đoán Mỹ-Hoa vẫn gặp nhau một năm hai lần. Lần này, hội nghị tiến triển bình thường, mà không ai nhắc tới vụ Trần Quang Thành. 

Thậm chí, đôi bên cũng chẳng xác nhận là luật gia này đã vào tòa Đại sứ Mỹ tại Bắc Kinh.

Đó là kịch bản do... người viết này tưởng tượng vào đầu tuần. Chuyện ấy không xảy ra! 

Chuyện xảy ra còn ly kỳ hơn vậy gấp chục lần....

Sinh năm 1971, Trần Quang Thành ở làng Đông Sư Cổ của tỉnh Quảng Tây là một người tự học luật dù đã bị mù từ nhỏ. Anh trở thành một "luật sư chân đất" làm Trung Quốc chấn động từ năm 2005 khi đứng tên nguyên đơn kiện tập thể cả thị trấn Nghi Lâm của Sơn Đông. Đại diện các nạn nhân, anh kiện chính quyền việc thi hành chính sách "mỗi hộ một con" một cách máy móc và tàn bạo, khi bắt các phụ nữ mang thai phải phá thai. Dân làng sở dĩ bảo nhau tìm đến Trần Quang Thanh vì từ năm 1999, anh đã từng giúp họ làm thủ tục pháp lý phản đối những vụ xâm phạm môi sinh, phá hủy môi trường. 

Với cặp kính đen và cây gậy trắng, Trần Quang Thành trở thành "hiệp sĩ mù", người đơn phương tế khổn phò nguy và quả nhiên là bị cầm tù, đánh đập trong nhiều năm liền. Do thành tích đó, anh được nhiều thường dân ở trong và ngoài nước hỗ trợ. Từ nhiều năm nay, bộ Ngoại giao Anh và Mỹ cùng các tổ chức quốc tế đấu tranh cho nhân quyền đã lên tiếng bênh vực nhân vật được tuần báo Time cho là một trong trăm người ảnh hưởng nhất năm 2006. Một người tù lương tâm của thế giới. Riêng Ngoại trưởng Hillary Clinton nhiều lần nêu vấn đề với chính quyền Bắc Kinh về chuyện Trần Quang Thành bị đàn áp. 

Thế rồi, dù đang bị quản thúc tại gia, hôm 22 Tháng Tư, Trần Quang Thành đã trốn khỏi nhà ở tỉnh Sơn Đông và lặn lội lên tận Bắc Kinh để ẩn trú trong tòa Đại sứ Hoa Kỳ vào ngày 26. Đấy là do tin tức của bè bạn, những người đã cùng anh đánh động lương tâm thế giới và có lẽ đã giúp anh đào thoát. Chứ phía Hoa Kỳ và Bắc Kinh thì vẫn cứ nín thinh, chẳng xác nhận mà cũng không phủ nhận việc Trần Quang Thành đã vào Sứ quán Mỹ. Biến cố ấy xảy ra chỉ mươi ngày trước hội nghị Đối thoại Mỹ-Hoa, dự trù tổ chức trong hai ngày mùng ba và mùng bốn Tháng Năm.

Qua tin tức được các mạng xã hội phát tán ra, người ta được biết là từ nhiều tháng rồi, Trần Quang Thành đã lập mưu ngã bệnh, cứ nắm liệt giường ở trong nhà mà qua mặt những tay công an sáng mắt. Rồi vào một đêm mà cả mù và sáng đều thấy tối như nhau, Trần Quang Thành leo khỏi nhà, được cả một đường dây cảm tình viên hỗ trợ để lẻn tới Bắc Kinh và vào Sứ quán Mỹ. 

Trong một chế độ công an trị, một người khiếm thị lại lọt lưới mà vào một toà Đại sứ xin tỵ nạn chính trị thì đấy là một tin động trời. Nhưng cũng là cái gai trong mối quan hệ giữa hai quốc gia đứng đầu thế giới về kinh tế, vừa là đối tác vừa là đối phương.

Khi tin tức vừa loan ra, Phụ tá Tổng trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ đặc trách về Đông á và Thái bình dương là ông Kurt Campbell lập tức qua Bắc Kinh sớm hơn mươi ngày thay vì tham dự phái đoàn của Ngoại trưởng Clinton. Ông phải bay qua gỡ bí cho cả hai nước.

Trần Quang Thành là người tử tế, một nạn nhân của chế độ độc tài Trung Quốc, chứ không là một trùm cớm đầy hắc ám như Giám đốc Công an Trùng Khánh Vương Lập Quân, người đột nhập vào tòa Tổng lãnh sự Mỹ tại thủ phủ Thành Đô của tỉnh Tứ Xuyên hôm mùng sáu Tháng Hai vừa qua. Từ chối một người tù lương tâm như vậy thì Hoa Kỳ tự trát bùn vào mặt sau khi đã rất khéo xử lý vụ Vương Lập Quân, trả lại cục than hồng và thủ vai vô can một đám cháy lây lan từ Bạc Hy Lai đến bà vợ là Cốc Khai Lai lên tới Bộ Chính trị của Bắc Kinh. Nhưng làm sao đưa người tù vừa mù vừa què ra khỏi sứ quán và lãnh thổ Trung Quốc? 

Luật sư nhân quyền Trung Quốc Trần Quang Thành, trái trao đổi cùng nhà phê bình Hu Jia sau khi đào thoát vào Sứ quán Hoa Kỳ 28 tháng 4, 2012.Liu Jin/Getty Images

Dù có lập mưu đánh thoát thì Mỹ cũng gây mâu thuẫn ngoại giao với chính quyền Bắc Kinh.  

Người ta nhớ đến hai tiền lệ. Năm 1989, nhà vật lý Phương Lệ Chi phải trốn trong Sứ quán Mỹ cả năm trước khi được Bắc Kinh cho phép xuất ngoại qua Hoa Kỳ, sau rất nhiều đàm phán ngầm và cân nhắc lợi hại từ cả hai phía. Trước đấy, trong cái trớn của vụ nổi dậy tại Hung Gia Lợi (Hungary) năm 1956, đức Hồng y Mindszenty đã trú ẩn 15 năm trong toà Đại sứ Mỹ ở Budapest, và trở thành một biểu tượng của tự do giữa thời Chiến tranh lạnh. 

Hoàn cảnh mỗi nơi mỗi thời lại mỗi khác, nhưng thương thuyết một giải pháp thoả đáng cho danh dự của Hoa Kỳ và tự ái của Trung Quốc vào lúc này thì quả là không dễ. Vì vậy, người viết mới nghĩ đến kịch bản nói trên: Bắc Kinh ngầm đồng ý cho Trần Quang Thành và gia đình qua Mỹ tỵ nạn, miễn là đôi bên đều không nói ra, rằng Trần Quang Thành đã vào tòa Đại sứ Hoa Kỳ. Bắc Kinh có cử chỉ khoan hồng hào hiệp mà không mất mặt. Đôi khi còn có mối lợi gì khác trong vụ thoả thuận ngấm ngầm này.

Chuyện ấy không xảy ra và sự thật lại còn tệ hại hơn nhiều. Tệ hại và quái đản!

Hôm Thứ Tư mùng hai, Hoa Kỳ chính thức thông báo với truyền thông, có hình ảnh làm bằng, rằng Phụ tá Ngoại trưởng Kurt Campbell cùng Đại sứ Gary Locke (gốc Hoa, tên chữ Hán là Lạc Gia Huy) và Luật sư Đại diện cho bộ Ngoại giao Harold Hongju Koh (gốc Nam Hàn, tên chữ Hán là Cao Cộng Trụ) đã gặp Trần Quang Thành trong sứ quán Hoa Kỳ. Họ ôm hôn thắm thiết và hỷ hả thông báo sự kỳ diệu.

Chi tiết lý thú là sau 30 đến 40 giờ thảo luận với người luật sư kiêm nạn nhân này, Phụ tá Campbell đã đạt kết quả là đưa Trần Quang Thành vào một bệnh viện tại Bắc Kinh để chữa trị cái chân bị thương tích vì tám lần leo tường. Nơi đây, anh gặp gia đình được đưa từ Sơn Đông lên và được chính quyền Bắc Kinh bảo vệ, với lời cam kết là sẽ không đàn áp, chẳng trao anh cho bộ máy công an ở làng quê, mà để anh ở lại tiếp tục nghiên cứu về luật.  Thỏa thuận tay ba, giữa Hoa Kỳ, Bắc Kinh và đương sự xuất phát từ ý nguyện của Trần Quang Thành: anh không muốn qua Mỹ mà muốn ở lại Trung Quốc. Một giải pháp quá tốt đẹp cho mọi người trong cuộc, khiến Ngoại trưởng Clinton cũng điện thoại nói chuyện và chào mừng Trần Quang Thành. Nhưng chi tiết động trời là chưa đầy bốn tiếng sau, chiều tối ngày Thứ Tư, giờ Bắc Kinh, Trần Quang Thành bỗng dưng đổi ý - hoặc nói thật – khi cho báo chí biết rằng mình bị ép. Anh không tin vào lời cam kết của chính quyền Trung Quốc và muốn cùng gia đình qua Mỹ tỵ nạn. Trong một thế giới mà tin tức qua mạng Twitter lại chạy nhanh hơn mọi phản ứng hay tính toán của mấy người trong cuộc, người ta có một vụ khủng hoảng chính trị nữa mà chưa rõ đâu là nguyên nhân đâu là hậu quả!

Qua đám mây thông tin kỳ ảo, người ta chỉ có thể suy đoán như sau:

Có thể là khi thấy các nhân viên Hoa Kỳ bị mời ra khỏi bệnh viện sau giờ thăm viếng quy định, bảy rưỡi tối, Trần Quang Thanh hốt hoảng và đảo ngược ý nguyện qua các cuộc phỏng vấn với báo chí Mỹ. Có thể là anh đã được phía Hoa Kỳ thuyết phục, rằng nếu còn ở lại trong Sứ quán thì người vợ sẽ bị công an đánh đến chết. Nhưng nếu đồng ý đi ra mà ở lại thì sẽ không bị đàn áp. Tới khi gặp người vợ trong nhà thương thì mới biết một sự thật đen tối gì khác.... 

Chúng ta chưa thể biết hết sự thật mà chỉ thấy ra ba chuyện. Thứ nhất, phía Mỹ xác nhận rằng Trần Quang Thanh đã ở trong rồi - tự nguyện - rời bỏ tòa Đại sứ Mỹ đi vào nhà thương. Thứ hai, Ngoại trưởng Clinton đã gặp Ủy viên Quốc vụ viện Đới Bỉnh Quốc - đảng viên cao cấp lãnh đạo hệ thống đối ngoại của Bắc Kinh - trong khuôn khổ Đối thoại hàng năm. Thứ ba, phía Bắc Kinh chính thức yêu cầu... Hoa Kỳ xin lỗi. Xin lỗi về chuyện gì?

Chuyện thứ tư mà chưa ai nói ra, là Hoa Kỳ lâm thế kẹt! 

Hoa Kỳ phải thương thuyết lại một giải pháp tưởng như mỹ mãn với bộ máy Ngoại giao Bắc Kinh mà hóa ra lại bị ai đó phá vỡ. Người làm tan vỡ giải pháp này không phải là Trần Quang Thành mà có thể là bộ máy an ninh của Trung Quốc. Trần Quang Thành ở vào vị trí thấy rõ giá trị cam kết của Bắc Kinh khi cùng lúc đó, bằng hữu trong mạng lưới nhân quyền đều sa lưới.

Vì vậy, anh mới đòi rời Trung Quốc trong chuyến bay của Ngoại trưởng Hillary Clinton!

Chúng ta có thể bàn luận rất nhiều về chuyện này, nhưng không quên mấy chi tiết sau đây.

Trần Quang Thành và mạng lưới của anh có trình độ tổ chức cao hơn người ta lầm tưởng. Bộ máy an ninh Trung Quốc cần biết là cao đến cỡ nào và những ai giữ vị trí chủ chốt trong vụ đào thoát của một người mù từ một ngôi làng hẻo lánh tại Sơn Đông lên tới Bắc Kinh. Với tinh thần nghiệp vụ đầy chất tự kỷ ám thị và thà bắt lầm còn hơn tha lầm, bộ máy an ninh đó đang làm giờ phụ trội và than trời!

Mạng lưới Trần Quang Thành có thể đưa người luật sư này từ Sơn Đông lên Bắc Kinh nhưng nếu muốn vào toà Đại sứ Mỹ mà lọt qua vòng đai công an của Trung Quốc ở ngoài khuôn viên thì phải có sự giúp đỡ của người Mỹ. Người Mỹ nào? Sứ quán Hoa Kỳ có muốn bị một vụ khủng hoảng nữa sau biến cố Vương Lập Quân hay chăng? Hay là nhân khi gia chủ lúng túng mà bày ra một chuyện khác để gây sức ép?

Phải chăng, có ai đó từ cả hai phía Hoa Kỳ và Trung Quốc, muốn gây khó cho nỗ lực đối thoại giữa hai chính quyền, trong hoàn cảnh đầy lúng túng của Bắc Kinh với vụ "Vương Lập Quân, Bạc Hy Lai, Cốc Khai Lai, Chu Vĩnh Khang" trước Đại hội 18 của đảng Cộng sản Trung Hoa, và giữa cuộc tranh cử Tổng thống tại Hoa Kỳ? Mà họ là những ai?

Thực tế thì bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cố giải toả sức ép trước khi có hội nghị Đối thoại với Bắc Kinh mà thất bại và đang lãnh một cục than hồng trong tay. Hội nghị đã tiến hành và hoàn tất, nhưng cục than vẫn cháy. Nó sẽ lan tới đâu?

Chúng ta tha hồ bán tán cho vui! 

Nhưng phải chi đôi bên cùng cho cái gai Trần Quang Thành vào máy bay qua Mỹ trước khi bà Clinton hoan hỷ gặp Đới Bỉnh Quốc. Đôi bên cùng tỉnh như con ruồi nói về chuyện quốc gia đại sự. Bắc Kinh được nhổ một cái gai nhức nhối trên má, và Hoa Kỳ được tiếng bảo vệ nhân quyền....

Dù sao, mấy chuyện bất thường và dồn dập như thế tại Trung Quốc cũng là điềm bất tường! Chế độ độc tài đã minh chứng sự bất lực của nó, một cách vô cùng "hoành tráng" vào thời điểm nhạy cảm nhất. Quái lạ![NXN]

Và vách núi của Hoa Kỳ

 Sau vòng sơ bộ hôm Chủ Nhật 22, cuộc bầu cử Tổng thống Pháp là hồi chuông cảnh báo.

Đương kim Tổng thống Nicolas Sarkozy chỉ được 27%, thua ứng cử viên François Hollande của đảng Xã Hội một điểm rưỡi, trong khi ứng cử viên cực hữu Marine Le Pen của Mặt trận Quốc gia đạt số phiếu kỷ lục là 18%. Dù cố thu hẹp khoảng cách trong những tuần cuối, ông Sarkozy vẫn chỉ về nhì và sẽ gặp ông Hollande ở vòng chung kết vào mùng sáu Tháng Năm.

Qua ngày Thứ Hai 23, các thị trường tài chánh lớn của Âu Châu đón nhận kết quả thật ra chẳng bất ngờ với màu đỏ: cổ phiếu sụt giá 3-4% và đồng Euro rơi rụng lả tả, kéo theo các thị trường Hoa Kỳ và Á Châu.

Vì hôm đó Âu Châu lãnh thêm cơn gió chướng là Thủ tướng Hòa Lan Mark Rutte tuyên bố giải tán nội các vì không đạt thỏa thuận về giảm chi ngân sách. Trong khi ấy, Tây Ban Nha vẫn ngắc ngoải với nền kinh tế quá lớn để Âu Châu mặc nhiên cho trôi xuống vực như Hy Lạp, mà cũng lại quá nặng để Âu Châu có thể cứu. Hai ngày sau, Anh quốc chính thức thông báo là kinh tế lại bị suy trầm nữa – đụng đáy hai lần – một sự đình trệ dài nhất thời bình kể từ trăm năm nay.

Khủng hoảng của Liên hiệp Âu châu chưa dứt mà đang vào hồi nguy kịch làm các tổ hợp đa quốc của Mỹ đều xanh mặt vì đầu tư quá nhiều vào Âu Châu, hơn hẳn ngạch số đầu tư vào các thị trường khác trên thế giới. Trong những tháng tới, hiệu ứng Âu châu mà dội về Mỹ, kinh tế Hoa Kỳ lại bị chấn động.và đấy sẽ là bài học sắp tới cho nước Mỹ.

 Các thị trường đầu tư vốn phi chính trị, mà chỉ lạnh lùng tính toán về triển vọng sinh lời và rủi ro bị lỗ khiến doanh nghiệp thải người và kinh tế lại bị suy trầm nữa sau bốn năm chưa khởi sắc. Các thầy mo thầy pháp lạc hậu mà ngồi dưới đáy giếng suy đoán lăng nhăng về những nhận định chính trị là thiên về Cộng Hoà hay Dân Chủ thì nên tìm hiểu nhiều hơn về hiện tượng này.

Trước hết, cả khối Âu châu đã sống quá lâu trong chế độ bao cấp được tô hồng là "quan tâm đến xã hội" mà không tìm hiểu xem là lấy tiền đâu ra để trang trải các khoản phúc lợi dồi dào hơn khả năng sản xuất.

Nếu liên minh giữa đảng Xã hội và cánh cực tả Pháp thắng cử tháng tới, như người ta dự đoán, nước Pháp càng trôi vào con dốc bao cấp nguy hại này. François Hollande khuyến dụ cử tri qua chương trình kinh tế chống kiệm ước và khắc khổ. Bằng cách tăng chi và tăng thuế, tới 75% cho thành phần giàu nhất. Giữa cơn khủng hoảng tài chánh Âu châu xuất phát từ nạn lạm chi kéo dài quá lâu, người có hy vọng lên lãnh đạo nước Pháp chủ trương là phải tăng chi hơn nữa và nếu ngân sách bao cấp mà thiếu tiền thì cứ việc tăng thuế là xong!

Phát huy tinh thần quốc gia rẻ tiền là chống lại cam kết giảm chi của 25 nước Âu châu, cánh tả tại Pháp muốn áp dụng chánh sách kinh tế Obama - hay Robin de Bois, ấn bản Pháp: lấy của nhà giàu chia cho người nghèo là cách hốt phiếu gọn nhất. Chẳng khác gì Chính quyền François Mitterrand 30 về trước – vào các năm 1981-1982 – với hậu quả ra sao thì nhiều người đã quên. Hoặc nếu còn ngồi trong đáy giếng thì chưa hề biết.Nước Pháp đang góp phần tích cực cho cơn khủng hoảng Âu châu lây lan và kéo dài – đến ngày Euro tan rã.

Ban đầu, các nước Nam Âu như Hy Lạp, Ý hay Tây Ban Nha lâm nạn trước tiên – vì chi nhiều hơn thu và cứ thoải mái xài đồng Euro nhờ sức mạnh kinh tế Đức – làm đảng cầm quyền theo nhau sụp đổ. Khi ấy Hoà Lan cười khẩy với vẻ chế nhạo. Ngày nay, liên minh cầm quyền xứ này lại không thống nhất nổi quan điểm về giảm chi để đạt chỉ tiêu của Âu châu, là giữ mức bội chi không quá 3% của Tổng sản lượng. Với đà này, ngân sách Hoà Lan năm tới sẽ bị bội chi 4,6%.

Là một nước giàu có hạng nhất Âu Châu, lại gần như cột trụ của khối Euro sau Đức và Pháp, nếu Hoà Lan cũng lại xé rào và bội chi – mà Hội đồng Âu châu không thể cản được – tương lai đồng Euro sẽ còn bi thảm hơn quá khứ vốn dĩ đã quá đen tối từ hai năm qua.

Trường hợp Tây Ban Nha còn khốn khó hơn vậy sau khi trái bóng địa ốc bị bể tan tành. Mà cho đến nay, hậu quả kinh tế của tình trạng lạc quan tếu ngày xưa nay vẫn chưa dứt. Kinh tế Anh có thể đụng đáy hai lần chứ Tây Ban Nha chưa thấy đâu là đáy: giá nhà có thể còn sụt thêm 35% và sẽ sụt nữa vì lương lậu gì cũng giảm. Nhìn từ Hoa Kỳ thì trái bóng địa ốc vừa bể của Mỹ thật ra vẫn còn là nhỏ so với bong bóng Tây Ban Nha. Và xứ này hiện đã mắc nợ tới mức nguy khốn là 90% Tổng sản lượng. Giới nghiên cứu kinh tế định ra là xứ nào có gánh nợ cao quá 90% khả năng sản xuất thì rất khó phục hồi. Việc trả nợ sẽ đánh sụt đà tăng trưởng và kinh tế có thể suy trầm cả chục năm, thậm chí suy thoái.

 Nhưng vì sao khủng hoảng tại Âu Châu lại là bài học cho Hoa Kỳ? Cho đến năm ngoái, nền kinh tế của gần 500 triệu dân trong 27 nước Liên Âu hiện vẫn là lớn nhất thế giới: tính cho dễ nhớ theo mệnh giá thì một năm Âu Châu sản xuất ra gần 18 ngàn tỷ đô la, hơn cả Hoa Kỳ với hơn 300 triệu dân làm ra sản lượng là 15 ngàn tỷ.

Chế độ bao cấp lưu cữu của Âu Châu, với dân số bị lão hóa nhanh hơn Hoa Kỳ, khiến các nước Liên Âu mắc nợ. Hiện nay gánh công trái Âu Châu đã quá 80% Tổng sản lượng và năm nay sản lượng kinh tế có thể sụt thêm 2%. Nhưng nhìn qua Hoa Kỳ, họ vẫn có thể tự hào là chưa đủ bao cấp – lý luận rất... Hollandais – vì gánh nợ của nước Mỹ đã lên tới 16 ngàn tỷ, tức là hơn 100% Tổng sản lượng. Với chính sách kinh tế và ngân sách quốc gia của Chính quyền Obama trong ba năm qua, mỗi năm nước Mỹ sẽ lại vay thêm ngàn tỷ dù mức bội chi ngân sách hiện đã lên tới 10%. Mà kinh tế vẫn chưa thể phục hồi. Khi đã mắc nợ quá nhiều, người ta không thể tiếp tục tăng chi để tăng trưởng. Quỹ Tiền tệ Quốc tế vừa tính ra là các nước trên thế giới đã tăng chi cả thảy 14 ngàn tỷ để kích thích kinh tế mà vô hiệu.

Nhìn cỗ xe Âu Châu đang lao xuống vực với gánh nợ là 83% tổng sản lượng, người ta có thể thấy trước đường tuyến bi đát của kinh tế Mỹ với gánh nợ đã vượt 100%. Nếu dân Mỹ không quyết định chọn một hướng khác thì bỗng dưng một ngày nào đó giới đầu tư – bọn nhà giàu gian ác – sẽ không muốn cho nước Mỹ vay tiền nữa.

 Rầm một cái, phân lời trái phiếu sẽ vọt lên trời!

Một kẻ gian ác khác, Lenin, đã nói về một chuyện khác: "có những thập niên mà chẳng có chuyện gì xảy ra. Thế rồi có những tuần mà nhiều thập niên lại xảy ra (there are decades when nothing happens and there are weeks when decades happen). Đấy là lúc Hoa Kỳ sẽ bất thần đâm vào vách nếu các chính khách tiếp tục tăng chi và đi vay – để đem lại phúc lợi cho cử tri.[NXN]