Ann Romney, trái, vợ ứng viên TT Mit Romney phản hồi bà Rosen: “Hãy tin tôi đi, công việc nuôi đứa 5 con là công việc rất nặng nề”. AFP/Getty Images
Truyền thông của Mỹ trong một hai tuần qua nói nhiều về sự bùng nổ của “cuộc chiến của các bà mẹ” (mommy war), ý ngưòi ta muốn nói những người mẹ phải ở nhà trông con đã phản ứng vì mấy bà nghĩ rằng người ta nói mấy bà quá sướng, chỉ ngồi chơi trong khi những người khác phải đi làm. Có dư luận cho rằng cuộc chiến này phát ra từ phía các nhà chiến lược vận động bầu cử khéo tránh né và giỏi lèo lái của ông Mitt Romney, nhằm chống lại một sự chỉ trích nhắm vào ông liên quan đến vấn đề phụ nữ trong thời buổi kinh tế ngày nay. Nhưng từ phía Romney, người ta nói lên luận điệu cố hữu: “Tôi chẳng chơi ai. Ai chơi tôi, tôi chơi lại.” Chẳng cần ông nói, các ông Rick Santorum và Newt Gingrich đều đã thấm đòn với triết thuyết “mắt đổi mắt, răng đổi răng” có tính cách tôn giáo này của ông cựu thống đốc Massachusetts và là một người chức sắc lớn trong nhà thờ Mormon. Nhưng cuộc chiến này được nhiều nhà bình luận liên tiếp nhấn mạnh là một “phony war”, một cuộc chiến giả tạo – như hai bài nhận định tuần này của ký mục gia nổi tiếng Maureen Dowd trên tờ New York Times và bài “Hilary Rosen đúng thôi” (Hilary Rosen was right) trên tờ Washington Post mà tác giả cũng là một bỉnh bút phái nữ - bà Linda Hirshman.
Một cuộc chiến giả tạo thường dược dựng lên để che đậy một vấn đề có thực mà người ta muốn tránh né. Vấn đề là ở chỗ đó: bà Hilary Rosen này là ai (tiếc là không có nhạc sĩ nào ở đây đặt một bài hát cho người Cộng Hòa: “Nàng Là Ai?”, mà dám đụng đến ông Romney) và bà nói gì mà nhà báo Hirshman cho rằng bà nói chẳng sai nhưng gây “căm phẫn” trong giới phụ nữ, và tại sao bà Dowd cho rằng sự căm phẫn này là giả tạo, gượng ép, nhằm cho người ta có thể ngoảnh mặt đi trước một sự bất bình có thật của phụ nữ.
Nghi can này, bà Hilary Rosen, chẳng phải là người xa lạ trong hàng ngũ đảng Dân Chủ, cho dù Nhà Trắng đang tỏ ra thiếu sự dũng cảm cho nên giữ khoảng cách với bà. Bà được gọi là một “Democrat strategist” (một nhà chiến lược của đảng Dân Chủ), một tước vị có vẻ mơ hồ, nhưng cụ thể bà là một người làm cung cấp dịch vụ nghiên cứu, tư vấn, và vận động hành lang cho đảng này. Đây là công việc chuyên viên bà làm hơn 20 năm nay, vừa cho thấy sự gắn bó của bà với đảng Dân Chủ vừa cho thấy một sự nghiệp khá truân chuyên vừa phải nuôi con, vừa phải tìm chỗ tấp vào như một con đò tìm bến đậu. Tuần qua, Hilary Rosen đã có một phát biểu về bà Ann Romney, vợ ông Mitt Romney, đúng hơn là nhằm ông nhưng phải nói tới bà, và như thế là một số người như muốn nhảy vào làm thịt bà Rosen. Nhà truyền thông Dân Chủ này cho rằng bà Romney còn lâu mới biết được nỗi khổ của phụ nữ ngày nay. Bà Rosen nói: “His wife has actually never worked a day in her life.” (Vợ ông ta thực sự chưa đi làm một ngày nào trong đời bà). Tức thì, nhiều người đưa ngay ý kiến lên mạng. Người thì nói: “Bà này chẳng biết nỗi khổ của việc quần quật bên con cái cả ngày.” Có bà than: “Ở nhà chỉ là chuyện bất đắc dĩ. Một gia đình mà chỉ sống vào đầu lương của một ngưòi thì sao sống nổi. Nhất là trong nỗi lo canh cánh chồng có thể bị mất việc lúc nào không hay.” Ngay bà Romney cũng nói: “Làm mẹ năm đứa con chưa đủ sao mà bắt người ta đi làm.” Và ông Romney lập lại một câu ông ưa chuộng: Đúng là ganh tỵ.
Nhiều người nhảy ngang vào phê bình bà Rosen mà quên đi nguyên tắc câu chuyện gì cũng phài có đầu, có đuôi. Phải hiểu bối cảnh câu chuyện, đặt nó vào đúng “context”, người ta mới hiểu được tất cả “nguồn cơn bối rối” này. Số là nay ông Santorum đã rút, kể như ông Romney là ứng cử viên của đảng Cộng Hòa, cho nên ông Romney phải thay đổi sách lược tranh cử, không còn cần tìm cách chứng minh mình là người “bảo thủ hết thuốc chữa” nữa, mà ngược lại phải nói “Tôi là người Cộng Hòa ít bảo thủ nhất, ôn hòa nhất” để giành thêm được lá phiếu của người Dân Chủ và độc lập nào, hay lá phiếu đó. Bởi thế, từ nay, cử tri yên tâm. Ông sẽ tỏ ra lo lắng đến phụ nữ, đến người lao động, đến người già, đến sinh viên, học sinh, đến di dân, kể cả di dân lậu. Trước mắt, Mitt Romney đang bước vào giai đoạn vận động lá phiếu phụ nữ trong cuộc tranh cử của ông, bởi thế mấy hôm nay ông chỉ nói về nỗi niềm phụ nữ. Thậm chí ông tung vợ ông vào cuộc vận động này, bởi vì đúng là bà thường ở trong nhà, ít ra đời, nên được tiếng là hiền lành, không lắm chuyện.
Ông nói đại khái là ông quan tâm đến hoàn cảnh phụ nữ trong thời buổỉ kinh tế khó khăn hiện nay, bởi vì ông thường nghe vợ ông bàn bạc về chuyện này. Ông nói vợ ông nói với ông mối quan tâm số 1 của phụ nữ hiện nay là kinh tế! “Cứ gặp vợ tôi là bà nói chuyện đó!’ Bà Rosen đêm thứ Tư tuần trước nói với CNN rằng ông Mitt Romney chẳng nên dựa vào vợ ông để nắm được tình hình về những vấn đề kinh tế ảnh hưởng đến phụ nữ. Bà nói: “Mùa tranh cử này đúng là xấu xa”. “Chúng ta đang thấy ông Mitt Romney chạy quanh và nói ‘Quí vị thấy đấy, vợ tôi bảo với tôi là điều mà phụ nữ quan tâm thực sự chính là những vấn đề kinh tế, và khi tôi lắng nghe vợ tôi, đó chính là những điều tôi đang nghe…’ Ông Romney nói thế đấy, nhưng quí vị biết không? Vợ ông thực sự chưa phải đi làm một ngày nào cả trong đời của bà”. Bà Rosen còn nói bà Romney “chưa bao giờ phải đối đầu với loại vấn đề mà đa số phụ nữ ở nước này đang gặp phải, về những việc như là làm sao cho con ăn, cho con đi học, và tại sao phải lo cho tương lai của lớp trẻ”.
Chỉ có những người đàn ông vô tâm, không suy nghĩ, vô dụng lắm mới không thể tưởng tượng được những gì phụ nữ phải lo, phải sợ, phải đối phó trong thời này đến mức phải hỏi vợ. Hơn nữa, ông là nhà chính trị, muốn biết thực tế xã hội, ông phải thăm hỏi trực tiếp người dân, đi sâu đi sát với dân trước đã. Và rồi ông còn những chuyên viên, phụ tá làm việc bên ông. Những người đó phải là tai mắt của ông ngoài xã hội. Khi ông nói ông phải hỏi vợ ông, ông chỉ phơi bày một lần nữa cách ăn nói cũng như cuộc sống có vẻ rất không thực, không đáng tin, rất kịch tính của ông. Ông nói để cho người ta thấy ông tin vợ, tin gia đình, nhưng người ta chỉ nhớ một hình ảnh rất quen thuộc của ông: một người hợm hỉnh, đứng trên tầng cao của xã hội, chẳng hiểu được, chẳng nắm được cuộc sống ngày nay trong xã hội, nhất là cuộc sống của những tầng lớp bất hạnh, bấp bênh, chịu nhiều đe dọa trong cuộc sống thời nay.
Ông hỏi thăm ai cho biết người dân sống như thế nào? Ông hỏi thăm vợ ông kề như huề, bởi vì ông Romney phải thừa biết vợ ông chỉ có thể “chung chung” trước câu hỏi này vì những kinh nghiệm “business” của bà chắc “chẳng giống ai”: quản lý năm đứa con; ba, bốn cái biệt thự; hai chiểc xe Cadillac của riêng bà, và trại nuôi ngựa cũng của riêng bà ở tiểu bang Washington. Bà là nhà kinh doanh, nhà quản lý nhưng chỉ biết có chi, chẳng cần bận tâm về phía thu. Tất cả những gì mà bà Rosen nói chỉ là những sự thật đắng cay trên đời: có những phụ nữ chẳng làm gì cả, ngay cả chuyện giữ con, nuôi con có thể cũng không phải đụng đến ngón tay vì quá giàu và dư giả người làm. Chưa nói đến những chuyện phụ nữ phải bận tâm loanh quanh trong nhà như sắp xếp, thu dọn đồ đạc trong nhà, làm giường, hút bụi cầu thang, gom áo quần đi giặt… Bà Romney không đi làm không phải là vì không kiếm được việc làm phải ở nhà trông con, mà vì bà không thèm đi làm, chưa bao giờ cần phải đi làm. Một người chưa hề đi làm được một ngày trong đời (khác xa các bà Clinton, bà Bush, bà Obama…), chưa bao giờ cần phải đi làm để biết thế nào là đỏ mắt đi kiếm việc, một người như thế, thực sự có thể góp ý được gì cho ông Romney về hoàn cảnh phụ nữ trong cuộc sống ngày nay, những chuyện như việc làm sức khỏe, bệnh tật phu nữ, hôn nhân, nuôi dưỡng, săn sóc, giáo dục con cái, nhà cửa, sự va chạm giữa việc làm và đời sống gia đình,…
Sự thật mà ai cũng có thể biết, thâm tâm phải nhìn nhận là bà Ann Romney chẳng có mấy trong đầu để ‘tư vấn” cho chồng về chuyện kinh tế của phụ nữ. Thế nhưng sau khi bà Rosen “lỡ lời” bà Romney đã lái qua chuyện khác, tức tưởi như bị bức hiếp mà nói rằng đừng nói bà ngồi chơi, không làm gì cả, vì bà có đến năm con, phải chăm sóc, nuôi dưỡng, đủ mệt rồi, làm sao đi làm! Như vậy, bà quá sướng hơn những người vừa phải đi làm (và lo lắng đêm ngày mất việc) vừa phải lo cho con (và sợ con không ai lo cho ăn uống, tắm rửa, áo quần, học hành, bạn bè…).
Đúng là bà Rosen thiển cận. Thiển cận cho nên không lường được thế lực của bà Romney. Thiển cận vì không thấy tâm sự của bà Romney. Trong đạo LDS, người ta khuyến khích sinh đẻ như tạo công đức (nhờ thế môt phần dân số Mormons tăng trưởng nhanh hơn các tôn giáo khác, không sợ người ta bỏ đạo, là một “tai nạn” đang phổ biến hiện nay). Ở Mỹ, ai mà dám có hơn hai con! Hơn nữa, hai vợ chồng cứ nghĩ là đã giàu thì không sợ có con. Ai ngờ, có con đông thì phải mướn đông người giúp việc, trông nom người làm cũng đúng là một business. Sao bà Rosen nói bà Romney chẳng biết business là cái quái gì cả. Bà Rosen chơi dại như trẻ em không vào phòng vệ sinh mà ria ngay vào ổ kiến lửa.
Đúng là bà mắc tội phạm thượng, cho dù ông Romney chưa lên ngôi hoàng đế! Người ta nói ông Romney hôm thứ Ba cười đắc thắng vì đã “quật ngược thế cờ” trong vụ “stay-at-home moms”, xem vụ công kích của bà Rosen như là “một món quà sinh nhật” cho bà Romney mà buổi tiệc sinh nhật được ông Vịt Donald (Trump) tổ chức khoản đãi. Thế nhưng để hiểu vấn đề hơn nữa, chúng ta lại cần để ý một cuộc thăm dò kết quả mới được đưa ra hôm thứ Tư: ông Mitt Romney là ứng cử viên tổng thống “ít được ưa chuộng” nhất trong 28 năm qua. Và một tin khác: ông Romney cho rằng nếu đắc cử tổng thống, ông sẽ bỏ bộ Phát triển Gia cư và Đô thị (Housing and Urban Development), là bộ có trách nhiệm lo về vấn đề nhà ở cho tầng lớp dưới.
Hai tin này chắc chắn có “quan hệ hữu cơ” với nhau! [HNN]
