THỜI CUỘC
HOÀNG NGỌC NGUYÊN
Việt Tribune
Hôm thứ Ba, ông Rick Santorum, cựu thượng nghị sĩ tiểu bang Pennsylvania, ứng cử viên tổng thống của đảng Cộng Hòa, người đang tìm cách thu ngắn cách biệt với người dẫn đầu là cựu thống đốc tiểu bang Massachusetts, đã long trọng tuyên bố “đình chỉ” (suspend) cuộc vận động tranh cử của mình. Sự có mặt của những người thân trong gia đình chung quanh cùng vẻ nín lặng xúc động của họ đã làm tăng sự trầm trọng của lý do ông nêu lên.
Người ta chẳng mấy ngạc nhiên trước diễn tiến này: trước sau gì ông Santorum cũng sẽ phải rút lui, cho dù ông lâu nay vẫn nói mình sẽ chơi đến kỳ cùng – mong chờ có phép lạ nếu ông lết được tới kỳ Đại hội Đảng Cộng Hòa vào ngày 27-8 tại Tampa. Cho đến cuối tuần qua, trước khi đứa con gái 3 tuổi mang bệnh nan y bẩm sinh ngay từ khi còn nằm trong bụng mẹ vào nhà thương, ông còn phát biểu ông là ứng cử viên bảo thủ đích thực duy nhất mà Cộng Hoà cần có trong cuộc bầu cử tổng thống năm nay. Thế nhưng người ta vẫn bất ngờ trước việc ông đưa ra thông báo quyết định vào lúc này – đúng hai tuần trước khi có vài cuộc bầu cử sơ bộ quan trọng tại tiểu bang nhà cùng nơi kế cận là New York… Căn bệnh hiểm nghèo của Isabella Santorum đương nhiên là lý do chính yếu và chính đáng của quyết định “đình chỉ” tranh cử. Cháu bé này đã bị biến chứng qua phổi. Nhưng ngay chính ông, người ta cũng đang nói đến hiện tượng hết hơi, kiệt lực.
Ông phải rút lui là vì nhiều lẽ. Trong cả đám ứng cử viên lúc nhúc lúc ban đầu, có đến 8-9 người cách đây một năm, người ta chỉ nghĩ ông ra chỉ để chơi cho vui, lấy tiếng, kiếm chút miếng, rồi sẽ rút lui. Thế mà cho đến nay, ông chẳng những vẫn còn đứng vững, sau khi 4-5 người đã ngã gục (Michele Bachmann, Rick Perry, Herman Cain…) mà còn ở vị thế đối đầu với người dẫn đầu. Đúng là đạt chỉ tiêu ngoài sự tưởng tượng. Trong thăm dò của Washington Post kết quả được đưa ra hôm thứ Tư, Santorum dẫn đầu trong toàn thể 8-9 người này về câu hỏi ứng cử viên nào đã đi xa với kết quả ngoài sức mình nhất.
Nhưng cho dù ông cựu thượng nghị sĩ của tiểu bang Pennsylvania vẫn nói mình là người của Chúa gởi xuống trần gian để ra tranh cử cứu chúng sanh năm nay, ông tối thiểu cũng phải thành thật với chính mình ở một điều: cái khoảng cách giữa ông Mitt Romney với ông là “không thể nào đảo ngược được” trong quãng đường còn lại. Theo tổng kết của Associated Press, đến nay, ông Romney được 661 phiếu, Santorum 285, Newt Gingrich (cựu chủ tịch Hạ Viện) 136 và dân biếu Texas Ron Paul 51. Ba người phía dưới cộng lại chỉ mới được 472 phiếu. Số phiếu cần có là 1.144, có nghĩa là ông Romney chỉ cần 483 phiếu nữa, trong khi bao nhiêu cuộc sơ bộ lớn lao đang mở ra trước mặt, New York với 94 phiếu, Texas 155, California 178, nơi nào cũng chia phiếu theo tỷ lệ… Làm sao ông Romney thua được. Làm sao ông Santorum thắng được.
Vả lại, ông đã sức cùng lực tận. Theo báo chí kể lại đi vận động, cả đoàn năm sáu người của ông phải chen nhau trên một chiếc xe van trong khi người Mỹ chẳng ai nhỏ con, ai cũng cao lớn quá khổ cả. Đi đường, người ta chỉ ăn mì gói hay bánh mì thịt đem theo. Tiền ra thì gần cạn, tiền vô thì không còn nữa, bởi vì những người Cộng Hòa có tiền người ta chỉ phù thịnh chứ ai đi phù suy. Không có quỹ, làm sao ông Santorum chạy được những quảng cáo khắp nơi để phản kích “con người giả hiệu” và “vô cảm” của ông Romney.
Vả lại, ông càng nấn ná, chưa chắc kết quả đi tới đâu, mà còn mang tiếng “không ăn thì đạp đổ”, “cố đấm ăn xôi”, rất phương hại cho uy tín của ông đối với người Cộng Hòa “cơ cấu” (establishment). Khác với ông Newt Gingrich, cựu chủ tịch Hạ Viện, ông Santorum sống mà không có đảng Cộng Hòa thì làm sao ông tồn tại được. Hơn nữa, nhỡ ông Romney đắc cử tổng thống, ông cho ông một ghế bộ trưởng về kế hoạch hóa gia đình - một công việc tương đối dễ dàng cho một người vẫn chủ trương yêu đương là điều tuyệt diệu Chúa cho con người trên giường, cho nên không được ngừa thai, càng không phá thai – thì sao?
Bởi vậy chuyện ông Santorum không tuân hành mệnh Chúa mà rút lui vẫn được xem là đương nhỉên, câu hỏi lâu nay vẫn chỉ là khi nào, và như thế nào. Đây chính là lúc. Cháu Isabella đã sống sót một cách kỳ diệu ba năm qua, nay đang trở bệnh, tuần qua lại phải đi gấp vào nhà thương và nay được đưa về nhà. Ông và bà Santorum nay phải túc trực bên con. Trưa thứ Ba, ông họp báo, tuyên bố chính thức một điều người ta đã biết từ đầu ngày: “Sau những ngày cuối tuần cầu nguyện và suy nghĩ”, tối thứ Hai ông quyết định ngưng cuộc vận động tranh cử của ông!
Người ta không chỉ đề cập đến chuyện con ông bệnh như là một trong những lý do chính, mà còn nhấn mạnh vào ba chuyện: thứ nhất, với sự ủng hộ của ông Rick Perry, thống đốc Texas, ông có thể thắng ở nơi đây, nhưng tiểu bang này sẽ không thay đổi cách phân phối số 155 phiếu dồn hết cho người chiến thắng (winner takes all) như ông muốn, mà sẽ chia ra cho các ứng cử viên theo tỷ lệ. Như vậy, ông có thể sẽ chẳng hơn ông Romney được bao nhiêu phiếu để rút ngắn cách biệt; thứ hai, cho dù chống ông Romney kịch liệt đến như thù hận, ông Gingrich không chịu rút lui mặc dù ông Santorum đã nhiều lần khẩn khoản thỉnh cầu ông Gingrich nghĩ lại; và thứ ba, ông Santorum không chắc thắng được ngay cả ở tiểu bang nhà Pennsylvania của ông vào ngày 24-4 tới đây, sau khi thăm dò cho thấy ông chỉ còn hơn được ông Romney mấy điểm bách phân ngay cả trên “quê nhà’!
Sự rút lui của ông Santorum đang để lộ vài câu hỏi chưa sáng tỏ, bởi vì ông “đình chỉ” mà không chấm dứt”(end) tranh cử. Đương nhiên, người ta thấy con đường của ông Romney quang đãng hơn, đến mức người ta hầu như không còn bàn cãi nữa câu hỏi ai đây sẽ là người được đảng Cộng Hòa đề cử. Cho dù các cuộc bầu cử sơ bộ sẽ vẫn tiếp tục, cho đến đầu tháng Sáu, nhưng người ta cho rằng chúng sẽ trở nên nặng tính hình thức, vì chiến thắng của Mitt Romney đã là một chuyện déjà-vu. Bất kể ông Gingrich, Hội đồng lãnh đạo toàn quốc của đảng Cộng Hòa (RNC) có trụ sở đóng ở Boston đang tính chuyện liên kết với tổ chức của ông Romney để phối hợp trong cuộc vận động tranh cử.
Thế nhưng ông Gingirch và ông dân biểu Texas Ron Paul vẫn còn đó, và chẳng ông nào cho thấy ý định rút lui cả. Hay ít nhất, tuy họ đang chịu áp lực mạnh mẽ trong đảng, họ có thể đã tính mà chưa nói ra. Thậm chí, hôm Chủ nhật, ông Gingrich nói ông Romney chắc thắng vì đã dẫn quá xa, nhưng ông Gingirch nay tranh cử không phải để thắng nữa mà để cố xây dựng lập trường cho đảng. Nhưng đến hôm thứ Ba, thì ông lại kêu gọi những người Cộng Hòa bảo thủ ủng hộ ông Santorum: quí vị cứ vào website của tôi mà xem. Lập trường bảo thủ của tôi nào có khác gì với lập trường bảo thủ của ông Santorum. Đó chính là môt vấn đề của Mitt Romney hiện nay.
Một vấn đề khác là Santorum tuy rút lui nhưng không hề gợi ý rằng ông sẽ ủng hộ Romney. Ông đình chỉ, nhưng không kết thúc, cho nên số phiếu đại biểu đã ủng hộ ông sẽ không di chuyển đi đâu cả. Bởi thế, phía Romney đương nhiên xem một phát biểu chính thức của Santorum sẽ ủng hộ Romney trong tranh cử với Tổng thống Obama là phải có, và phải có ngay. Không chỉ là vì số phiếu này, mà còn do nhu cầu cởi bỏ hận thù vì bội phản giống như giữa Marlon Brando và Karl Malden trong phim One-Eyed Jack. Thế nhưng Santorum còn giữ quá nhiều kỷ niệm cay đắng với mùa bầu cử thù nghịch gớm ghiếc vừa qua. Chẳng những nổi tiếng có quá nhiều tiền để lấy thịt đè người và mua bầu cử và có một tổ chức vận động tranh cử qui mô, hoàn chỉnh vào bậc nhất, Romney lần đầu tiên còn cho thấy “con người hành động” đích thực của ông trong chính trị, chẳng từ bỏ bất cứ hành động, thủ đoạn dơ bẩn nào để trấn áp đối phương, và bao giờ cũng núp sau lưng các siêu Ủy ban Hành động Chính trị (super PAC) tiêu tiền như nước để mở các cuộc vận động quảng cáo tiêu cực nói xấu, bôi bẩn Santorum. Bởi vậy, cho dù áp lực của Romney cùng với đảng Cộng Hòa rất mạnh, Santorum vẫn chưa vội nói, dù miễn cưỡng, “Xin cử tri bảo thủ xã hội hãy chuyển qua ủng hộ ông Romney”. Vả lại, ông nói, chưa chắc gì người ta đã nghe, nếu sự bất tín nhiệm Romney nơi người Cộng Hòa bảo thủ quá vững chắc. Như bình luận của ông Jonathan Capeheart trên tờ Washington Post hôm thứ Tư: một đặc điểm của ông Santorum là người ta nghĩ ông nói từ con tim, cho nên ông nói bậy bạ gì người ta cũng nghe. “Khi ông Romney lên tiếng, người ta chẳng thấy con tim của ông ở đâu cả”. Sự rút lui của ông Santorum chắc chắn làm cho ông Romney thấy một tí nhẹ nhõm, nhưng người ta nói cuộc nội chiến này đang làm cho ông Romney mang thương tích đầy mình. Liệu ông có đủ thời gian để chạy chữa, và có đủ những loại thảo dược có công hiệu chữa trị chăng – có những thứ mà tiền không thể mua được!
Theo kết quả thăm dò mới nhất được tờ Washington Post thực hiện cùng với ABC News, trong một cuộc bầu cử tay đôi giữa ông Obama và Romney, tổng thống đương nhiệm dẫn điểm ứng cử viên Cộng Hòa, cho dù cử tri còn không nhất trí về điểm ai là người có khả năng giải quyết vấn đề kinh tế nhiều hơn. Ông Romney đạt được sự tín nhiệm về mặt kinh tế của 47% số người được thăm dò, nhưng ông Obama chỉ giành được con số 43%. Thế nhưng đối với câu hỏi người nào có khả năng tạo công ăn việc làm nhiều hơn, thì ông Obama được đến 46%, trong khi ông Romney chỉ có 43%. Cử tri ít phân tán hơn khi bàn đến các vấn đề then chốt khác. Ví dụ 53% cho rằng ông Obama đối ngoại khá hơn Romney – ông này chỉ được 36%. Ai có khả năng làm giảm thiếu hụt liên bang? Romney 51%, Obama 38%. Về câu hỏi ai đáng mến hơn, sự lựa chọn của những người được thăm dò nhanh chóng và rõ ràng hơn: Obama được 64%, Romney được 26% - tương đương 2.5/1. Nếu như bầu cử tổng thống được thưc hiện ngay bây giờ, đến 51% nói họ sẽ bỏ phiếu cho ông Obama, trong khi Romney chỉ được 44%.
Dù sao nay thì ông Romney cũng rảnh rang hơn vì Santorum đã rút lui, cho phép ông có thể hướng các super PAC và tiền bạc qua hướng khác. Khác với Santorum, ông Obama cũng rất sẵn sàng với trò chơi này. Người ta nhìn đến những ưu thế vượt trội của ông Obama trong số cử tri da đen, cử tri Latino. Trong số cử tri nữ. Trong số cử tri độc lập. Trong số cử tri trẻ và có học. Người ta cũng có thể sẽ được nhắc nhở những phát biểu của Romney làm cho ông nổi bật như một người không đáng tin chút nào và cũng không thể gần được vì sự vô cảm của ông trước cuộc sống quần chúng. Người ta cũng có thể nhớ đến những quan điểm lỗi thời, lạc hậu của ông về thế giới, cứ tưởng như nước Mỹ đang mới bước vào những năm 90 “on top of the world”, chất ngất trên toàn cầu sau khi Liên Xô sụp đổ và thế lực Hồi giáo có thể “coi như pha”.
Quá khứ của ông Romney còn nặng nề lắm, bởi vì nó chẳng xa xôi gì đề cho ông có thể lén vất bớt dọc đường. Trong khi đó, con đường trước mặt hơn sáu tháng, liệu ông có đủ sức vác hành trang này đi tới hay chăng? [HNN]
